Gemeentelijke herindeling Kop van Noord-Holland

De regio Kop van Noord-Holland bestaat uit zes gemeenten: Den Helder, Harenkarspel, Hollands Kroon, Schagen, Texel en Zijpe. Deze regio maakt de laatste jaren bestuurlijke veranderingen door om de regiovisie van informateur Schoof te realiseren. Met de nieuwe gemeente Hollands Kroon per 1-1-2012, de nieuwe gemeente Schagen i.o. per 1-1-2013 en Den Helder in de rol van trekker van de regionale samenwerking, kan deze regio in haar nieuwe constellatie aan de slag.

Voorgeschiedenis
De negen gemeenten in de Kop hebben de gemeenschappelijke regeling Gewest Kop van Noord-Holland in het leven geroepen om taken op zich te nemen, die de gemeenten op eigen kracht niet konden of wilden uitvoeren, zoals afvalinzameling, milieutaken, leerplichtzaken, jeugdbeleid, GGD, ambulance en brandweer. Uiteindelijk is het Gewest Kop van Noord-Holland op 6 juli 2006 opgeheven, omdat door veranderende inzichten en schaalvergroting onderdelen van het Gewest (brandweer, ambulancedienst, GGD) zelfstandig waren geworden of waren gefuseerd tot een hoger schaalniveau dan de Kop van Noord-Holland.

Bij de negen gemeenten bleef de behoefte aan samenwerking bestaan. Zo besloot een vijftal gemeenten (Anna Paulowna, Harenkarspel, Niedorp, Schagen en Zijpe) onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor intensieve, niet-vrijblijvende samenwerking tussen de ambtelijke organisaties. Daarbij stond het SETA-model (Samen En Toch Apart) van prof. A.F.A. Korsten e.a. centraal. De gedachtegang daarbij was dat de vijf deelnemende gemeenten autonoom bleven in bestuur, maar het ambtelijk apparaat zouden delen. Dit is echter uiteindelijk niet van de grond gekomen, omdat gemeenten van mening waren dat alleen ambtelijke schaalvergroting een te complexe situatie zou creëren. Zo ontstonden ook geluiden voor zowel ambtelijke als bestuurlijke fusie.

Bestuursconferentie
In feite liep de discussie over de bestuurlijke toekomst van het gebied niet gelijk op. Gedeputeerde Staten hebben daarom besloten een bijeenkomst te organiseren met alle gemeenten in de Kop over de bestuurlijke toekomst van de regio, gevolgd door het  faciliteren van deze discussie middels het instellen van een ambtelijke werkgroep. Uit de reacties van de gemeenten bleek echter dat hiervoor onvoldoende draagvlak was. Vervolgens hebben Gedeputeerde Staten in een brief d.d. 28 oktober 2008 uitgangspunten geformuleerd richting de gemeenten om op die manier structuur te geven aan de gesprekken in de regio. 

• Brief GS aan gemeenten 28-10-2008 (pdf - 94,69 kb)

Regionale visie
De negen gemeenteraden gaven eind 2008 aan een informateur te willen aanstellen. De heer Nico Schoof, oud-burgemeester van de gemeente Alphen aan den Rijn, werd door de gemeenten gekozen als informateur. Formeel waren Gedeputeerde Staten opdrachtgever van de heer Schoof. De opdracht die door de gemeenteraden werd geformuleerd luidde:

Het doen van een verkenning naar de mogelijkheden van bestuurlijke samenwerking inclusief herindelen, die zullen leiden tot een duurzame vergroting van de bestuurskracht.

Via een drietal ordeningsprincipes (schaalgrootte tussen de 40.000- en 80.000 inwoners, gelijkwaardigheid in omvang, en functionele ordening) kwam de informateur uit bij drie varianten, waarbij één variant het meest kansrijk wordt geacht: aan de oostkant de gemeenten Wieringermeer, Wieringen, Niedorp, Anna Paulowna (47.000 inwoners) en aan de westkant de gemeenten Schagen, Zijpe, Harenkarspel (45.000 inwoners) per 1 januari 2012. Texel en Den Helder blijven zelfstandig.

Aanvankelijk stemden zeven van de negen gemeenten in met de aanbevelingen van de informateur. De provincie heeft daarop diverse gesprekken gevoerd met de negen gemeenten, om te kijken of er meer gedragen en duurzame alternatieven zouden zijn dan de voorstellen van Schoof om de bestuurskracht in de regio te versterken. Dit was niet het geval. Gedeputeerde Staten hebben daarom de visie in juli 2010 als regionale visie voor de Kop van Noord-Holland vastgesteld.

• Rapport informateur Schoof ‘De Kop steekt de koppen bij elkaar’ (pdf - 708,72 kb)

Hollands Kroon (de oostkant)
Anna Paulowna, Niedorp en Wieringermeer hadden allen dezelfde mening over het rapport van de informateur. Wieringen had in eerste instantie nog bedenkingen. Dat had het risico in zich dat de door informateur Schoof genoemde termijn van 1 januari 2012 niet gehaald zou gaan worden. Gedeputeerde Staten achtten het daarom redelijk om Wieringen te vragen uiterlijk 1 oktober 2009 definitief aan te geven of zij wel of niet wilde instemmen met Anna Paulowna, Niedorp en Wieringermeer. Op 10 september 2009 adviseerde de commissie Algemene zaken van de gemeente Wieringen positief over de oostvariant. Daarna stelden de raden van de gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer op 29 september 2009 in een gezamenlijke vergadering in Den Oever een herindelingsontwerp vast. Er was sprake van unanieme besluitvorming van de vier raden. Alleen in de raad van Niedorp werd met één stem tegen ingestemd met het voornemen tot fusie. De gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer hebben op 13 januari 2010 een herindelingsadvies vastgesteld voor hun gemeenten. Gedeputeerde Staten van Noord-Holland hebben daarop staatssecretaris Bijleveld positief geadviseerd over de fusie van Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer. De ministerraad heeft op 28 januari 2011 ingestemd met de samenvoeging van de vier gemeenten. Op 31 mei heeft de Tweede Kamer met ruime meerderheid het wetsvoorstel Hollands Kroon aangenomen. De Eerste Kamer heeft op 13 september 2011 ingestemd met het wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel is op 21 september 2011 in werking getreden en daarmee is de gemeente Hollands Kroon per 1 januari 2012 ontstaan.   

• Herindelingsontwerp (pdf - 158,89 kb)

• Herindelingsadvies (pdf - 326,81 kb)

• Brief aan minister Donner (pdf - 93,24 kb)

• Positief advies GS aan BZK (pdf - 198,83 kb)

Harenkarspel/Schagen/Zijpe (de westkant)
De gemeenteraden van Harenkarspel en Schagen hebben het voorstel van informateur Schoof eind juni 2009 vastgesteld. De gemeenteraad van Zijpe kon zich ook vinden in de conclusies, maar wilde ook een raadplegend referendum houden onder de inwoners van Zijpe. Na deze uitkomsten is de voorgestelde fusie op 30 juni 2009 alsnog afgewezen door de meerderheid van de raad.

De gemeenteraden van Harenkarspel en Schagen hebben Gedeputeerde Staten medio 2009 gevraagd het initiatief te nemen om de ontstane impasse tussen hen en Zijpe te doorbreken Alle drie voelden de noodzaak om hun bestuurskracht te versterken, maar Zijpe wilde dat doen middels samenwerking, terwijl de andere twee dit als onvoldoende beoordeelden. Naar aanleiding van bovenstaande hebben Gedeputeerde Staten medio oktober 2009 geconstateerd dat er een knoop doorgehakt moest worden. Alle gesprekken in de regio met de negen gemeenten hadden namelijk niet geleid tot meer gedragen en duurzame alternatieven dan de voorstellen van Schoof om de bestuurskracht in de regio te versterken. Bij gebrek aan afdoende alternatieven of mogelijkheden om de wens van Zijpe te verbinden met de wensen en belangen van de rest van de regio, besloten Gedeputeerde Staten op 13 oktober 2009 een Arhi-procedure te starten. Dit is een procedure op initiatief van de provincie, waarbij onderzocht wordt of een fusie tussen de gemeenten haalbaar is. Als zich ook tijdens deze procedure geen alternatieven zouden voordoen, zouden Gedeputeerde Staten uiteindelijk een keuze maken voor fusie of samenwerking. In het kader van de Arhi-procedure zijn vervolgens met alle drie betrokken gemeenteraden gesprekken gevoerd. Op 11 november 2009 met Harenkarspel, op 17 november met de gemeente Schagen en op 28 oktober met de gemeente Zijpe.

GS hebben een handreiking gedaan aan de raad van Zijpe middels een bestuurskrachtonderzoek. In het rapport werd geconcludeerd dat de gemeente Zijpe voldoende in staat is om haar uitvoerende en/of lokale taken te vervullen, maar dat Zijpe op dit moment onvoldoende in staat is om grotere, meer complexe en bovenlokale opgaven die van strategisch belang zijn en impact hebben op de hele regio, uit te voeren. Na deze uitkomsten hebben Gedeputeerde Staten besloten om Zijpe te blijven betrekken in de gestarte Arhi-procedure. Op 13 juli 2010 hebben Gedeputeerde Staten het herindelingsontwerp Harenkarspel/ Schagen/ Zijpe vastgesteld. Op 11 januari 2011 hebben GS met het ontwerp-herindelingsadvies ingestemd. Vervolgens hebben PS op 14 februari 2011 ingestemd met het herindelingsadvies. Op 26 april 2011 heeft de gemeenteraad van Zijpe zich alsnog aangesloten bij het herindelingsadvies, mede door de handreiking van de gemeenten Harenkarspel en Schagen. De ministerraad heeft op 14 oktober 2011 ingestemd met het wetsvoorstel tot samenvoeging van Harenkarspel, Schagen en Zijpe. In 2012 volgt het parlementaire besluitvormingstraject. Bij instemming van de Tweede en Eerste Kamer kan de nieuwe gemeente Schagen per 1 januari 2013 een feit zijn.

Verkiezingen nieuwe gemeente Schagen op 21 november 2012
Per 1 januari 2013 gaat de nieuwe gemeente Schagen, een fusie van de gemeenten Schagen, Harenkarspel en Zijpe, van start. De verkiezingen voor de gemeenteraad van de nieuwe gemeente vinden plaats op 21 november 2012. De gemeenteraad zal bestaan uit 29 leden. Voor een overzicht van de procedure voor kandidaatstelling en data voor de verkiezingen kunt u bijgaand document downloaden.

• Brief gemeenteraadsverkiezingen aan B&W van Schagen (pdf - 67,63 kb)

• Ontwerp herindelingsadvies HSZ 11-1-2011 (pdf - 154,52 kb)

• Herindelingsontwerp HSZ (pdf - 93,34 kb)

 
Meer informatie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Marleen den Haak, telefoon: 023 – 514 4251, e-mailadres: haakm@noord-holland.nl.