Chique snuisterijen aan boord zeventiende-eeuws scheepswrak

16 januari 2018

Onderzoekers hebben een bijzondere poederdoos aangetroffen tussen de archeologische vondsten die afkomstig zijn uit het Palmhoutwrak.

Het zeventiende-eeuwse scheepswrak in de Waddenzee werd beroemd door een zijden jurk maar bevatte nog meer exclusieve vondsten.

Gedeputeerde Jack van der Hoek heeft de poederdoos getoond aan Ingrid van Engelshoven, de minister van Cultuur. De lading van het schip is van grote historische waarde. In het wrak zijn honderden voorwerpen en vele unieke stukken textiel aangetroffen.

Jack van der Hoek en Ingrid van Engelshoven
Minister Van Engelshoven en gedeputeerde Jack van der Hoek bekijken een vondst uit het Palmhoutwrak. Professor Maarten van Bommel (UvA) geeft een toelichting

De minister bracht op 15 januari een werkbezoek aan het Rijksmuseum in Amsterdam. Aansluitend bezocht zij het Ateliergebouw, de locatie waar een aantal wetenschappers van onder andere de Universiteit van Amsterdam vondsten uit het Palmhoutwrak onderzoekt.

Gedeputeerde Cultuur, Jack van der Hoek: “Ik ben blij dat we een aantal prachtige vondsten hebben kunnen laten zien aan de minister. De voorwerpen, die bijna vierhonderd jaar op de bodem van de Waddenzee hebben gelegen, vertellen veel over onze maritieme geschiedenis. Voor de Nederlandse kust liggen honderden wrakken die mogelijk ook waardevolle lading bevatten. Deze wrakken worden bedreigd door natuurlijke processen, onder andere door paalworm, en dreigen voorgoed verloren te gaan. Samen met de andere kustprovincies heeft de provincie Noord-Holland het Rijk opgeroepen om beter beleid te maken om deze wrakken te beschermen. Inmiddels is het onderwerp, mede naar aanleiding van Kamervragen, besproken in de Tweede Kamer en zetten we goede stappen in de richting van een beter beheer. Het bezoek van de minister draagt daar hopelijk aan bij.”

Leda en de zwaan

De poederdoos is gemaakt van verguld messing. Op het deksel staat een afbeelding van Leda en de zwaan. Deze afbeelding verwijst naar een mythologisch verhaal uit de Oudheid. Het verhaal gaat over de Griekse oppergod Zeus die zichzelf in een zwaan veranderde om Leda, een getrouwde vrouw, te verleiden. Ook op de achterzijde is een beeltenis aangebracht, maar deskundigen hebben nog niet kunnen vaststellen wat hier precies wordt afgebeeld. Het onderzoek hiernaar loopt nog.

Poederdoos
Deksel van de poederdoos met de afbeelding van Leda en de zwaan.

Het rijk versierde doosje heeft honderden jaren op de zeebodem gelegen en is aangetast door het zeewater. Daardoor zijn de details niet allemaal goed zichtbaar. Deskundigen gaan de poederdoos onderzoeken en daarna wordt het voorwerp gerestaureerd. Na restauratie is het doosje te zien in Museum Kaap Skil op Texel. 

Tentoonstelling voor nationaal en internationaal publiek

De collectie uit het Palmhoutwrak bevat verschillende topstukken, waaronder een compleet intacte jurk. In opdracht van de provincie Noord-Holland worden de vondsten stuk voor stuk onderzocht,  geconserveerd en gerestaureerd. Bij het onderzoek zijn onder andere de Universiteit van Amsterdam, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Rijksmuseum betrokken. Doel is om een permanante tentoonstelling in te richten waar het verhaal over het schip wordt verteld aan publiek uit binnen- en buitenland.