“Nu de mensen er niet meer zijn, worden spullen steeds belangrijker.”

(06 december 2019)

De provincie is tot 15 december op zoek naar foto’s van de Tweede Wereldoorlog in het project ‘Tweede Wereldoorlog in 100 foto’s’ in het kader van 75 jaar vrijheid.

Collectiebeheerder Filip Bloem van Verzetsmuseum Amsterdam registreert de aangeboden stukken en verwerkt ze in de digitale catalogus van het museum. Bloem: “We hopen dat door deze actie kinderen en kleinkinderen op zoek gaan naar foto’s en spullen uit de oorlog. De waarde van deze foto’s, die een persoonlijk inkijkje geven in de oorlog, is groot."

Archief Verzetsmuseum Amsterdam

Zeep en een sinterklaasstaf

Het Verzetsmuseum bestaat sinds 1985 en het depot staat inmiddels tot de nok toe vol. Meer dan 1.000 particuliere archieven en voorwerpen hebben daar hun thuis gevonden. Bloem: “Particuliere archieven zijn persoonlijke eigendommen zoals brieven, dagboeken en officiële documenten.” 

Het museum heeft ook voorwerpen zoals helmen, sigaretten, een sinterklaasstaf, blikken afkomstig van voedseldroppings, en gestolen typmachines uit een Duits kantoor. “Daar staat het runenteken op van de SS. Zo konden officiële Duitse documenten vervalst worden. ”Het museum is opgericht in de jaren ’80 op initiatief van voormalige verzetsmensen die meer aandacht voor de geschiedenis van het verzet wilden. Bloem: “Inmiddels is de focus van het museum breder, het hele verhaal van de bezetting wordt verteld, waarbij de focus ligt op de ervaringen van de burger tijdens en vlak na de oorlog.”

Gestolen typemachine uit een Duits kantoor. Boven de 3 zie je het runenteken van de SS
Gestolen typemachine uit een Duits kantoor. Boven de 3 zie je het runenteken van de SS.

De Ondergedoken Camera

De collectie van het museum bevat naar schatting 25.000 foto’s. Zo’n 5.000 daarvan zijn  gedigitaliseerd en te vinden via de beeldbank WOII. Toch is het museum nog altijd op zoek naar foto’s en de bijbehorende verhalen. Filip Bloem opent een nette, grijze doos met archiefnummer 13077 erop. “Dit zijn fotoalbums van Karel Bönnekamp, die hij zelf nog aan het museum geschonken heeft.” Bönnekamp was lid van De Ondergedoken Camera; een verzetsgroep die de laatste jaren van de oorlog gedocumenteerd heeft. “Deze 2 albums laten het dagelijks leven tijdens de oorlog in Amsterdam zien, maar ook bijzondere gebeurtenissen zoals de aanslag op het bevolkingsregister of de deportatie van Joden. Bij iedere pagina heeft Bönnekamp beschreven wat er op de foto’s te zien is. Dit voegt echt iets toe aan wat we weten over het leven tijdens de oorlog.”

De betekenis van foto’s voor het museum is groot. Onlangs werd bekend dat er een foto is gevonden van deportatie van joden buiten Amsterdam. Bloem legt uit: “De foto laat op eerste zicht weinig bijzonders zien, een groep mensen. Maar met de juiste kennis is het duidelijk dat het om een deportatie moet gaan. Nieuwe foto’s leren ons de oorlogstijd beter te begrijpen.”  

Fotoalbum Bönnekamp in het Verzetsmuseum
Fotoalbum van Bönnekamp

Schenkingen

Het museum neemt zo’n 150 schenkingen per jaar aan. Bloem doet dat graag persoonlijk. “De mensen die nu komen, zijn meestal pas na de oorlog geboren en kunnen niet uit eerste hand uitleg geven bij de stukken die ze schenken. Maar als ik ze zelf spreek, blijken ze vaak meer te weten dan ze dachten. Of kennen ze iemand  die nog iets zou kunnen weten.”

Het museum gaat netjes met de schenkingen om. Bloem: ”Het kan moeilijk zijn voor mensen om te schenken, zeker met bijzondere stukken. En dat begrijpen we heel goed. Daarom leveren we op verzoek scans of foto’s van de geschonken stukken. Het komt ook wel eens voor dat kinderen en kleinkinderen langs komen om de originele stukken nog eens te bekijken. Zo blijven zij toegang houden tot de voorwerpen en foto’s. Als de mensen er niet meer zijn, worden spullen steeds belangrijker.”

Meld uw foto aan

De provincie is op zoek naar de 50 meest aansprekende foto’s uit de Tweede Wereldoorlog. Tot 15 december 2019 kunnen foto’s voor het project WOII in 100 foto’s aangeleverd worden via dit formulier. U kunt uw foto's ook inleveren op vrijdag 13 december tussen 9.00 en 13.00 uur in het Noord-Hollands Archief, Jansstraat 40 in Haarlem. Op 15 januari kunnen Noord-Hollanders in het provinciehuis stemmen op de foto’s en worden de 50 foto’s bekendgemaakt.