Blog: Omdat het 2019 is! Het belang van de Ribbius-Peletier-penning

(07 januari 2019)

"Omdat het 2015 is!" antwoordde de Canadese premier Justin Trudeau op de vraag waarom hij er expliciet voor koos om de helft van de posten in zijn kabinet te bekleden door vrouwen.

De uitspraak van Trudeau staat in schril contrast met de insteek van Mark Rutte tijdens de formatie in 2017: “Mijn streven is de beste mensen te vinden. De verdeling man-vrouw is secundair." Vrouwen zijn in Nederland nog altijd ondervertegenwoordigd in de politiek. De vraag is hoe er mee om te gaan. Komt kwaliteit vanzelf bovendrijven of zijn impulsen van buitenaf nodig?

Liza Mugge
Foto: Jan Willem Kaldenbach

Ten eerste, Rutte’s opmerking staat niet op zichzelf, maar past in een bredere discussie over bevordering van gendergelijkheid. Of het nu gaat om invoeren van gesanctioneerde quota, vrijwillige streefcijfers of mildere maatregelen om meer vrouwen op invloedrijke posities te krijgen, het geijkte tegenargument is dat aandacht voor kwaliteit verloren gaat. En bovendien: wie wil haar positie nu verwerven op basis van haar vrouw-zijn en niet op grond van competenties? Uiteraard. In een goed functionerende partij of politiek stelsel zou dit ook geen discussiepunt mogen zijn. Er zijn regels en procedures die kwaliteit moeten bewaken. Dit betekent echter ook dat er institutionele aandacht moet zijn voor diepgewortelde impliciete en onbewuste genderbias. Door de genderbias worden mannen en mannelijke eigenschappen hoger gewaardeerd voor leidinggevende en politieke functies dan vrouwen en vrouwelijke eigenschappen [1]. Hierdoor hebben vrouwen al een achterstand voordat ze überhaupt denken aan een politieke loopbaan. Het is overigens niet zo dat mannen een sterkere genderbias hebben dan vrouwen, iedereen - dus ook vrouwen - hebben vooroordelen over seksen. Kortom, genderbias beïnvloedt hoe we als samenleving denken over kwaliteit in politiek.

Ten tweede, verschillende internationale onderzoeken tonen aan dat diversiteit in het algemeen bijdraagt aan het goed functioneren van een democratie, aan politiek vertrouwen en aan de acceptatie van verkiezingsuitslagen. Een breder palet aan achtergronden zorgt dat stereotypen over bepaalde groepen – bijvoorbeeld de zorgende vrouw versus de mannelijke leider – worden bijgesteld. Daarnaast weten we dat gemengde teams beter presteren, omdat verschillende teamleden onderwerpen inbrengen die in een homogener team over het hoofd worden gezien. Ten slotte wordt de pool van potentiële kandidaten groter als vrouwen actief worden gerekruteerd. 

Nu blijft veel vrouwelijk talent onbenut, zo blijkt uit de huidige man-vrouwverdeling op politieke posten [2]:   

  • Ministers en staatssecretarissen 42%
  • Tweede Kamer 35%
  • Provinciale Staten 35%
  • Eerste Kamer 35%
  • Gemeenteraden 28%
  • Burgemeesters 21%  
  • Wethouders 21% 

De percentages op het lokale niveau zijn schrijnend, alhoewel partijen aan de linker zijde, zoals GroenLinks en de PvdA, het wat beter doen dan andere partijen. Er is lokaal een wereld te winnen. Wat moet er gebeuren? Er is een reeks van instrumenten die barrières kunnen verkleinen, zoals persoonlijk werven, het stimuleren van partij-overstijgende vrouwennetwerken en politieke interesse onder meisjes en jonge vrouwen. Het actief bijstellen van genderbias is hierbij cruciaal. Dit kan onder meer door het zichtbaar maken van rolmodellen. En dat is precies wat de Ribbius-Peletier-penning beoogt. De penning zet vrouwen die zich onvermoeibaar inzetten voor vrouwen in de Noord-Hollandse politiek in de schijnwerpers. Waarom? Omdat dit ook in 2019 nog hard nodig zal blijven. 

Kandidaten aanmelden

Ken jij iemand die een actieve rol voor vrouwen vervult in de politiek? Iemand die vrouwen inspireert en laat zien dat politiek leuk is? Leeftijd speelt hierbij geen rol. Iedereen kan tot 14 januari kandidaten aanmelden voor de Ribbius-Peletier-penning.

Liza Mugge

[1] Zie onderzoek van Iris Bohnet, directeur Harvard Kennedy School Women and Public Policy Program.
[2] Zie mijn verschillende eerdere blogs op Stuk Rood Vlees over dit thema en onder andere de rapporten Meer vrouwen in de Provinciale Staten en Meer vrouwen in de gemeenteraad.