Goede vooruitzichten voor de tapuit in de Noordduinen

(30 november 2020)

De tapuit houdt van open, droge duingraslanden. Deze ‘grijze duinen’ kom je helaas steeds minder tegen. De afgelopen 13 jaar bestudeerde Sovon de populatie tapuiten in natuurgebied Duinen Callantsoog-Den Helder (de Noordduinen). De vooruitzichten voor de broedvogel zijn goed. Dit is mede te danken aan Natura 2000-herstelmaatregelen.

De tapuit in zijn habitat

Resultaten

Eerst het goede nieuws. Het broedsucces van de tapuit was in 2019 voor het eerst in jaren weer goed. Zelfs hoger dan ooit tijdens de onderzoeksperiode. En meer dan genoeg voor een stabiele populatie. Bovendien werden in 2020 220 jongen geringd. Als dit zo doorgaat, kan de populatie de komende jaren zelfs groeien.

Ingrijpen

Hoe kon dat broedsucces zo verbeteren? Vóór het broedseizoen werden potentieel geschikte broedholen voorzien van gaas. Zo kon de tapuit vanaf de start van het broedseizoen een veilig nest maken. Het aantal legsels dat op deze manier werd beschermd was tussen 2015 en 2019 achtereenvolgens 27%, 33%, 57%, 83% en 82%. 
Daarnaast werd er gewerkt aan de kwaliteit van het grijze duin. Daarvoor moest vergrassing worden tegengegaan. Er werd gechopperd (ondiep plaggen) en gemaaid. Op de duinhellingen liepen tijdens 2 winters grazende schapen. Landschap Noord-Holland voerde deze maatregelen uit. Het Natura 2000-beheerplan van de provincie was de basis voor deze maatregelen. Valleitjes die door verruiging waren verlaten door de tapuiten namen zij binnen enkele jaren na de maatregelen weer in gebruik.

Noodzaak van grijs duin voor tapuit

De grijze duinen worden al tientallen jaren bedreigd. Dit heeft een aantal oorzaken. Er daalt onder andere te veel stikstof neer in de duinen. Dit zorgt voor voedselrijke grond waar bepaalde planten goed op groeien. Deze planten zorgen ervoor dat het duin dichtgroeit. Duinen hebben dan niet meer de kans om te stuiven. Daarnaast is het aantal konijnen afgenomen. Konijnen houden duingraslanden open door te graven en te knagen. 
Hoe minder konijnen, hoe minder kort afgeknabbelde duinplanten die de tapuit nodig heeft om zijn voedsel, insecten, te vinden. Bovendien zorgt het verminderde aantal konijnen voor minder voedsel voor bijvoorbeeld de vos. Daarom kiest de vos steeds vaker voor de tapuit als voedsel. 

Natura 2000-gebied

Het Natura 2000-gebied Duinen Den Helder-Callantsoog bestaat voor het grootste deel uit een strook van twee duinenrijen van 300 meter bij 12 kilometer. Een van de doelen in het gebied is het beschermen van de tapuit. Ooit broedde in dit gebied de grootste populatie tapuiten.

Lees meer over het populatieonderzoek.