Noord-Holland biedt gemeenten handvatten voor sterker lokaal bestuur
Publicatiedatum: 18 augustus 2026
Laatst gewijzigd: 18 augustus 2026
2 reactiesCommissaris van de Koning Arthur van Dijk heeft maandag 17 augustus de APK-kaartenset Kwaliteit Openbaar Bestuur overhandigd aan minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Pieter Heerma. Hiermee kunnen gemeenteraden in gesprek over hun toekomst, hun kracht als bestuur en de grote opgaven die op hen afkomen.
De provincie Noord-Holland wil gemeenten hiermee helpen om kansen en knelpunten eerder te herkennen en te benoemen.
Gemeentebestuurders staan dicht bij inwoners en ondernemers. Tegelijk neemt de druk op gemeenten toe. Zij werken aan opgaven zoals woningbouw, bereikbaarheid, de energietransitie, asiel, zorg en financiële vraagstukken. Ook werken gemeenten steeds vaker samen in regionale verbanden. Door de dagelijkse praktijk is er soms weinig ruimte om stil te staan bij de toekomst.
Moment voor gesprek en reflectie
De APK-kaartenset helpt gemeenteraden om gericht met elkaar in gesprek te gaan. Bijvoorbeeld over vragen als: welke opgaven komen op onze gemeente af? Waar ligt onze kracht? En welke onderwerpen vragen extra aandacht? De set is geen examen of controlemiddel. Ook leidt deze niet tot een oordeel over gemeenten. Het is een praktisch hulpmiddel waarmee gemeenteraden zelf gestructureerd richting kunnen geven aan verbetering.
“Een sterke democratie vraagt om onderhoud", aldus commissaris van de Koning Arthur van Dijk. "Niet alleen in tijden van crisis, maar elke dag. We keuren auto’s regelmatig om veilig te blijven rijden. Ons openbaar bestuur verdient ook zo’n moment van onderhoud en reflectie.”
De kracht van de kaartenset zit in het omdraaien van de logica: niet wachten tot er incidenten ontstaan, maar structureel nadenken over de toekomst. Daarbij gaat het niet alleen om cijfers, maar ook om bestuurlijke kwaliteit en samenwerking. De provincie Noord-Holland wil hierin samenwerken met het Rijk. Zo kunnen gemeenten, provincie en Rijk eerder met elkaar in gesprek gaan wanneer extra ondersteuning nodig is.
"De APK is een creatieve manier om het gesprek over de kwaliteit van het openbaar bestuur te starten en kennis, inspiratie en ervaringen tussen provincie en gemeenten te delen. Voor het realiseren van complexe opgaven zoals zorg, wonen en veiligheid hebben we elkaar hard nodig. Goede samenwerking en sterke interbestuurlijke verhoudingen zijn daarbij essentieel", zei Pieter Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Eerder signaleren en beter ondersteunen
De provincie Noord-Holland werkt sinds maart 2025 met de Agenda Kwaliteit Openbaar Bestuur. Daarmee wil de provincie ontwikkelingen die de bestuurskracht van gemeenten raken eerder signaleren. Gemeenten houden daarbij zelf de regie. De provincie ondersteunt met kennis, ervaring en hulpmiddelen, zoals deze APK-kaartenset.
Om te kunnen reageren moet u eerst inloggen.
Provincie Noord-Holland | 20-08-2026 15:56
Een sterk openbaar bestuur is ook voor inwoners belangrijk. Ervaringen met de gemeente bieden waardevolle inzichten. De APK Kwaliteit Openbaar Bestuur helpt gemeenteraden om regelmatig stil te staan bij vragen als: zijn we toegerust op de toekomst? En wat vraagt binnen onze gemeente extra aandacht?
De APK-kaarten richten zich niet specifiek op de interactie tussen inwoners en gemeente. Inwoners kunnen het gesprek wel stimuleren. Bijvoorbeeld door ervaringen en aandachtspunten te delen met de gemeenteraad, gebruik te maken van het inspreekrecht bij commissievergaderingen of deel te nemen aan een burgerberaad, als de gemeente dat organiseert. Op deze wijze kunnen inwoners bijdragen aan reflectie en verbetering van de kwaliteit van het openbaar bestuur.
Rob Ravensteijn | 19-08-2026 19:39
Hoe kunnen burgers meekijken, meedenken en meebeoordelen over de geleverde kwaliteit en het vermogen tot zelfreflectie?