Weblog: S.O.S.: Onze schepen vergaan twee keer!

Onderwaterarcheologie….tot mijn aantreden vorig jaar februari wist ik er weinig van. Inmiddels weet ik dat onderwaterarcheologie ons veel leert over onze geschiedenis. Ik heb een groot aantal prachtige voorwerpen gezien die afkomstig zijn uit het Palmhoutwrak, een schip dat nu nog op de bodem van de Waddenzee ligt. De deels vrijgespoelde lading heeft, na 400 jaar onder water gelegen te hebben, onder andere de inmiddels wereldberoemde jurk en een kostbare kaftan opgeleverd. Deze en vele andere stukken worden nu onderzocht, beschreven en geconserveerd en hopelijk is het mogelijk ze uiteindelijk ook permanent tentoon te stellen.

De verwondering en het enthousiasme van de deskundigen die werken aan het onderzoek zijn voor mij het bewijs dat er onder het water unieke objecten aanwezig zijn die niet verloren mogen gaan.

Onrust

Maar naast het enthousiasme is er ook veel onrust. Voor de Nederlandse kust zorgt de stroming van de zee namelijk voor het vrijspoelen van wrakken. De schepen en de soms kostbare lading dreigen voorgoed verloren te gaan. De grote vraag is of die wrakken daar moeten blijven liggen, of we ze moeten afdekken, óf dat we ze -al dan niet volledig- moeten opgraven? 

Het Palmhoutwrak is niet het enige wrak dat aandacht behoeft en daarom moet er een geavanceerde inventarisatie komen van alle wrakken die  er liggen. Op basis daarvan moet er een inschatting komen van welke wrakken, om welke reden, belangrijk zijn voor nader onderzoek.  

Daarna moet worden bepaald wat direct of urgent moet worden opgraven en wat in veiligheid gebracht kan worden door afdekken. De betrokken en serieuze amateurduikers moeten hierbij zoveel mogelijk ingeschakeld kunnen worden én er moet budget komen. 

Brandbrief

De tijd dringt! Onderzoeken laten zien dat de wrakken in rap tempo letterlijk verdwijnen.

Ik heb daarom een brandbrief gestuurd aan onze minister van Cultuur, mede namens de overige kustprovincies. Het Rijk moet hierin zijn (budget)verantwoordelijkheid nemen omdat dit de taak en de draagkracht van provincies te boven gaat. De provincie heeft tot nu toe zelf 1,2 miljoen euro geïnvesteerd om de vondsten van het Palmhoutwrak te bewaren en te tonen. Maar de opgave is veel groter en daarom is de rol van het Rijk cruciaal. Ik heb dat ook gezegd en getoond tijdens een werkbezoek van Tweede Kamerleden tijdens Sail Den Helder. Gelukkig heeft het ministerie positief gereageerd op ons verzoek tot nader overleg. Er komt een werkgroep die voor het eind van het jaar moet leiden tot concrete uitkomsten over de rol en verantwoordelijkheden van verschillende partijen. 

Jurk

Veel partijen gaan dus aan de slag. Belangrijk is te laten zien waar we het voor doen! Daarom zou het mooi zijn om een zichtbaar ‘icoon’ te hebben dat symbool staat voor dat deel van de geschiedenis dat onder de golven ligt. Tot die conclusie kwamen ook de deskundigen, overheden en belanghebbenden tijdens de bijeenkomst "SOS onze schepen vergaan twee keer". Wat mij betreft kun je ‘de jurk’ al een icoon noemen…maar er is nog veel meer. Het Palmhoutwrak zelf bijvoorbeeld dat nog vrijwel intact in het water ligt. Ik hoop dat wij de komende maanden samen met het Rijk en de vele andere betrokkenen kunnen komen tot een actieplan voor de toekomst van dit wrak en alle andere schepen die unieke informatie bevatten over onze rijke maritieme geschiedenis.

Jack van der Hoek, 14 juli 2017

 

Uitgelicht