Weblog: Kandidaat-politici bewust maken van integriteit

Op woensdag 21 maart 2018 vinden de verkiezingen voor de gemeenteraden plaats. Inwoners kunnen dan hun vertegenwoordigers kiezen in de gemeente waar zij wonen.

Dat lijkt nog ver weg. Maar dat is het niet, want de voorbereidingen voor die verkiezingen moeten bijtijds beginnen. Bijvoorbeeld bij de politieke partijen, die moeten gaan bepalen wie zich namens hen kandidaat stellen voor de verkiezingen. Daarbij zullen zij verschillende overwegingen en criteria hanteren. Eén aspect wil ik onder de aandacht brengen: integriteit.

Sinds ruim een jaar is in de gemeentewet vastgelegd dat integriteit een gemeente-brede aangelegenheid is. Volksvertegenwoordigers en bestuurders (én ambtenaren) moeten in de eerste plaats zelf zorg dragen voor de integriteit van hun handelen. Ook dragen zij gezamenlijk verantwoordelijkheid voor het functioneren van de gemeentelijke organisatie als geheel.

De kandidaat-raadsleden en –wethouders moeten zich er van bewust zijn dat zij in een kwetsbare positie kunnen komen door het al dan niet bewust verrichten van verboden handelingen, verboden betrekkingen vervullen en financiële belangen hebben die strijdig zijn met het belang van de gemeente, of activiteiten doen of functies bekleden die een schijn van belangenverstrengeling kunnen geven.

Handreiking

In het kader van de integere overheid heb ik, samen met de voorzitter van de Vereniging van Noord-Hollandse gemeenten, de burgemeesters in Noord-Holland gewezen op de ‘Handreiking integriteitstoetsing kandidaten voor decentrale politieke partijen’. De handleiding is opgesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in samenwerking met de samenwerkingsverbanden van de gemeenten (VNG), provincies (IPO) en waterschappen (UvW). De handleiding is bedoeld om de kwaliteit van de integriteitstoetsing van kandidaten voor de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders te verbeteren.

Uitgangspunt is dat een kandidaat-raadslid of -wethouder verantwoordelijk is voor de eigen integriteit en het bieden van een juist en volledig beeld over zijn of haar relaties, functies, nevenfuncties en belangen. Daarnaast hebben politieke partijen de verantwoordelijkheid voor de selectie van kandidaten. In de handreiking staan een aantal methoden om de integriteit van mogelijke kandidaten te toetsen en het bewustzijn over integriteitsrisico’s bij deze kandidaten te vergroten.

Daarnaast adviseer ik de burgemeesters om een risicoanalyse Integriteit voor kandidaat-wethouders uit te laten voeren. De meeste gemeenten doen al in één of andere vorm een risico-analyse of integriteitstoets. Ik vind het van groot belang voor het openbaar bestuur dat de gemeenten dit beleid voortzetten en versterken. Aanvullend daarop is de ‘Handreiking integriteit van politieke ambtsdragers bij gemeenten, provincies en waterschappen’ bedoeld om het integriteitsbeleid voor politieke ambtsdragers zoals wethouders vorm te geven.

Ik ben blij dat er steeds meer mogelijkheden en instrumenten zijn om kandidaat-politici bewust te maken van integriteit en integer handelen. Alleen een integer gemeentebestuur kan het vertrouwen en draagvlak van haar inwoners verdienen. Het begint ermee dat mensen bij de verkiezingen met vertrouwen hun stem kunnen uitbrengen op integere kandidaten, die zich ook bewust zijn van de integriteitsrisico’s in hun nieuwe ambt en de dilemma’s die zich daarbij voor kunnen doen.

Johan Remkes
30 juni 2017

 

Uitgelicht