Natuureffecten Duinpolderweg in beeld

Nu de milieueffectrapportage (MER) voor Duinpolderweg vrijwel gereed is, worden ook de natuureffecten duidelijk. Jan Bakker, strategisch adviseur natuur en ruimte bij Royal HaskoningDHV, is er vanaf het begin bij betrokken geweest. Wat houdt zo’n natuurtoets in?

Vosse- en Weerlanerpolder, veenweidegebied ten noorden van Hillegom
Vosse- en Weerlanerpolder, veenweidegebied ten noorden van Hillegom

Bakker: “Nederland heeft tal van gebieden en plant- en diersoorten die in meer of mindere mate beschermd worden. Bij het aanleggen van nieuwe infrastructuur in ons dichtbevolkte land is enige vorm van aantasting van zulke natuurwaarden onvermijdelijk. In de natuurtoets stellen we per variant zo objectief mogelijk vast welke schade natuurwaarden ondervinden. Schade kan bijvoorbeeld ontstaan in de vorm van verstoring door licht of geluid, of door aantasting van het leefgebied van beschermde diersoorten, zoals vleermuizen. Uitlaatgassen zijn verantwoordelijk voor een andere belangrijke ‘schadepost’. De stikstof die auto’s uitstoten komt terecht in nabijgelegen natuurgebieden die daar niet tegen kunnen.”

Bakker: “De eerste stap is te verkennen met welke natuur we in het plangebied van Duinpolderweg te maken hebben.  Daarvoor gaan we ter plekke kijken. We bezoeken dan niet alleen natuurgebieden, maar kijken ook naar bijvoorbeeld wegbermen, slootkanten en erven waar planten en dieren kunnen voorkomen. Daarna leggen we onze bevindingen naast bestaande informatie die al bij diverse organisaties aanwezig is. Zo ontstaat er een goed overzicht als basis voor de natuurtoets.”

Natuurbescherming

De Wet natuurbescherming regelt de bescherming van de natuurgebieden (waaronder de Europees beschermde natuur) en in het wild levende dier- en plantensoorten. De provincies hebben die wetgeving weer uitgewerkt in verordeningen, specifiek op de eigen provincie gericht. Bakker: “De Europees beschermde Natura2000-gebieden zijn bijna een no-go-gebied als het gaat om de aanleg van infrastructuur. Voor gebieden die vallen onder het provinciale beschermingsregime Natuurnetwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur, red.) geldt een wat lichter regime, maar ook daar is aantasting van de natuur in principe niet toegestaan. Hier kan de provincie onder strenge voorwaarden wel meer ruimte bieden, als het belang van mobiliteit zwaarder weegt dan de aantasting van de natuur. Dan moet natuur die moet wijken voor een weg gecompenseerd worden op een andere plek.” De Wet natuurbescherming bevat daarnaast een algemene zorgplicht voor alle in het wild levende dieren en planten. Ook voorziet de wet in strikte verboden die gelden voor aangewezen beschermde inheemse diersoorten, waaronder alle van nature in Nederland voorkomende soorten vogels.

Grote delen van het plangebied bestaan vooral uit agrarische bollengrond. Hier komen veel plant- en diersoorten sowieso niet voor. Vleermuizen komen  wel in het plangebied voor. Ze zoeken voedsel in het gebied en kunnen schuilplaatsen hebben in huizen, andere gebouwen en holten van bomen. Daarnaast nestelt in het plangebied een aantal beschermde vogelsoorten, zoals de huismus, gierzwaluw, patrijs, veldleeuwerik en bonte specht. Ook is de rugstreeppad aangetroffen in de Oosteinderpolder.

De belangrijkste natuurwaarden bevinden zich voornamelijk in het duingebied van Nationaal Park Zuid-Kennemerland, zoals de zandhagedis, de rugstreeppad of de boommarter. Bijzondere planten daar zijn orchideeën en parnassia. Als mogelijke locatie voor Duinpolderweg is dit gebied echter niet relevant, omdat het met zijn Natura2000-status volledige bescherming geniet.

De bonte specht is een van de beschermde vogelsoorten in het gebied
De bonte specht is een van de beschermde vogelsoorten in het gebied

Stikstof

Wat van invloed is op het duingebied is de stikstof die het verkeer over de nieuwe weg gaat uitstoten. Te veel stikstofuitstoot zorgt ervoor dat sommige kwetsbare en zeldzame plantensoorten verdwijnen. Vooral het duingebied is hiervoor extra kwetsbaar. Bakker: “Een gebied dat bovendien al te maken krijgt met stikstofuitstoot van andere partijen, zoals agrariërs, de industrie en Schiphol. Voor Duinpolderweg betekent het: hoe dichter tegen het duingebied aan, hoe schadelijker wat betreft stikstofuitstoot.” In het Programma Aanpak Stikstof (PAS) wordt een balans gezocht tussen economie en natuur. Het komt erop neer dat de natuur per saldo minder met stikstof wordt belast en nieuwe ontwikkelingen, zoals aanleg van wegen, mogelijk blijven. Duinpolderweg is opgenomen in de PAS. Dit betekent dat een vergunning kan worden verstrekt bij voldoende compensatie van de schade. De nabijheid van het duingebied is dus van invloed op de haalbaarheid van een alternatief.

Inpassingsplan

Bakker: “Als straks de voorkeursvariant is uitgewerkt in een inpassingsplan, (provinciale vorm van een bestemmingsplan, red.) volgt er een natuurtoets met een hoger detailniveau. We gaan dan echt per boom of gebouw kijken of daar bijvoorbeeld vleermuizen nestelen en stellen waar nodig maatregelen voor om effecten te voorkomen of te beperken en te compenseren.”

Terugkijkend op de natuurtoets staat het project volgens Bakker voor een mooie uitdaging. “We zitten hier in een dichtbevolkt gebied met veel economische dynamiek én met kwetsbare natuur. Dan is het puzzelen om een geschikt alternatief te vinden voor Duinpolderweg.”

Uitgelicht