Keuzes maken voor de toekomst van ons erfgoed

(11 december 2019)

Inmiddels ben ik bijna een half jaar gedeputeerde voor de provincie Noord-Holland. Een geweldige baan waarin ik mag werken met veel betrokken mensen, zowel in onze eigen organisatie als bij gemeenten en natuurlijk onze inwoners.

Mijn werk bestaat voornamelijk uit het nemen van beslissingen. Er worden veel keuzes gemaakt bij de provincie met een grote impact. Daar wordt dus veel overleg over gevoerd en wekelijks ga ik vaak meerdere keren op werkbezoek om te praten met de mensen die te maken hebben met de keuzes waar we voor staan.  

Deze week stond er een bijzondere keuze op het programma. Ik moest kiezen tussen het behoud van cultureel erfgoed en een bijdrage die een bewoner wil leveren aan een duurzamer Noord-Holland. Ik koos in deze casus voor het behoud van cultureel erfgoed, maar dat was een lastige keuze.

Zonnepanelen

De provincie Noord-Holland wil graag een grote bijdrage leveren aan het tegengaan van klimaatverandering. Dat hebben we ook afgesproken in ons nieuwe coalitieakkoord. En als een particulier dan vraagt of hij 100 zonnepanelen in een weiland grenzend aan zijn huis mag leggen, is het natuurlijk heel mooi dat hij als inwoner ook verantwoordelijkheid wil nemen voor deze transitie. Toch heb ik deze Noord-Hollander moeten vertellen dat hij die zonnepanelen niet in dit weiland mag plaatsen. Ik hoor je denken: waarom mag dat niet?

Dat heeft te maken met dat dit weiland binnen de begrenzing van de Stelling van Amsterdam ligt, die een speciale status heeft. De Stelling is een bijzondere verdedigingsring van 46 forten rond Amsterdam. Sinds 1996 is de Stelling UNESCO Werelderfgoed. Een heel bijzonder cultureel erfgoed dus waar we trots op mogen zijn. Het is kenmerkend voor het landschap van Noord-Holland. Want ook al kennen de meesten van ons vooral de forten, eigenlijk is het landschap het meest bepalende aan de Stelling van Amsterdam. De verhalen daarover zijn prachtig en kun je lezen op ons verhalenplatform Oneindig Noord-Holland.

Wij zijn als provincie verantwoordelijk voor de kwaliteit, bescherming en het behoud van dit werelderfgoed. Wij willen, en moeten ook van UNESCO, de unieke waarden van de Stelling van Amsterdam behouden. Dit betekent dat we onder meer de omgeving van de forten zo open en origineel mogelijk moeten houden, omdat dit de oorspronkelijke schootsvelden van het fort waren. De zonnepanelen zouden binnen 50 meter van een van de forten komen te liggen, dus binnen het schootsveld van het fort. En dat gaat in tegen de afspraken die we hebben gemaakt voor de werelderfgoedstatus van de Stelling van Amsterdam. En hoe blij we ook zijn met een initiatief van 100 zonnepanelen, het tast jammer genoeg de oorspronkelijk functie van de Stelling van Amsterdam aan. Zo erg dat wij daarmee de status van Werelderfgoed kunnen verliezen.

Gelukkig zijn er andere mogelijkheden om als particulier duurzame energie op te wekken. Daarom willen wij deze Noord-Hollander helpen om te kijken of hij op een andere manier duurzaam energie kan opwekken. Wij hebben met de eigenaar besproken dat het wel mogelijk is om op zijn huis zonnepanelen te plaatsen. Zo kan hij toch voorzien in energie voor eigen gebruik.

Een lastige keuze dus. Maar tegelijkertijd ben ik blij dat we naast het belang van de energietransitie, ook mee laten wegen wat voor een effect dat heeft op ons landschap en ons erfgoed. Dit zijn keuzes waar we in heel Nederland tegenaan lopen. We onderzoeken daarom momenteel samen met andere provincies wat er wel mogelijk is aan energieopwekking rondom de Stelling van Amsterdam en de Hollandse Waterlinie, bijvoorbeeld nabij bebouwing en buiten het open landschap. Een zoektocht die we aangaan met andere overheden, maar natuurlijk ook met de inwoners. Daarin staat maatwerk centraal en is het zoeken naar de balans tussen behoud van landschap en erfgoed aan de ene kant en de energietransitie aan de andere kant.

Het zal niet de laatste keer zijn dat we iemand moeten teleurstellen dat een initiatief niet kan vanwege de waarde van erfgoed of landschap. Dat zal ik steeds jammer vinden, maar tegelijkertijd ben ik trots dat we deze keuze durven te maken. Voor het behoud van ons erfgoed en daarmee de plekken van al die mooie verhalen, voor de huidige en voor de komende generaties.

Zita Pels

 

 

Uitgelicht