‘Alkmaarse kaaskop’ zet voetafdruk in Provinciale Atlas

(02 september 2019)

Forten, kerken, raadhuizen en schoolgebouwen: voor de Provinciale Atlas Noord-Holland legt fotograaf Lars van den Brink tientallen historische panden met een nieuwe bestemming vast. Noord-Hollands erfgoed in een nieuw jasje: “Het moet een beetje wringen en schuren.”

De Provinciale Atlas is een historische beeldcollectie van de provincie van ongeveer 82.000 prenten, tekeningen, kaarten en foto’s. De Atlas geeft zo een duidelijk beeld van Noord-Holland in vroeger tijden en hoe de provincie zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld. De beeldbank wordt beheerd door het Noord-Hollands Archief en is voor iedereen gratis beschikbaar. Elk jaar mag een fotograaf de collectie aanvullen met nieuwe beelden. Aan Lars van den Brink de taak om het thema herbestemming vast te leggen.

Fotograaf Lars van den Brink
Fotograaf Lars van den Brink aan het werk voor de Provinciale Atlas Noord-Holland.

Klik!

Voorleesmiddag in de openbare bibliotheek van Den Helder, in 2018 nog verkozen tot beste bieb ter wereld. Lars leunt ontspannen tegen een pilaar, gewapend met een afstandsbediening. Zijn camera staat op een statief, lens gericht op de kinderboekenafdeling. “Het is nu een kwestie van rustig afwachten. Wilder dan dit wordt het niet,” lacht de fotograaf. Tijdens het praten loeren zijn ogen voortdurend in het rond. Een kruipende baby, een huppelend meisje, een medewerker met een stapel boeken: niets ontsnapt aan zijn aandacht. Lars wijst op een potige kerel achter een kinderwagen. “Zie je die ankertatoeage op zijn arm? Dat is een leuke knipoog naar het maritieme verleden van Den Helder.” De man schuift voor de lens en de fotograaf slaat toe. Klik!

Net vissen

Het is zijn vaste aanpak: plek kiezen, camera positioneren en klikken maar. Op deze manier schiet hij in 1,5 uur ongeveer 400 foto’s. Vervolgens maakt Lars een selectie en voegt hij deze foto’s samen tot 1 tijdsbeeld. Geduld en observeren zijn de toverwoorden. “Het is net vissen. Ik zit op een plek en laat het gebeuren. Niks wordt geregisseerd, ik grijp nergens in. Dat maakt het spannend. Voor hetzelfde geld loopt er straks een clown met een tros ballonnen in beeld.”

Bibliotheek School 7 in Den Helder
In de openbare bibliotheek van Den Helder zijn de contouren van het oude schoolgebouw nog goed zichtbaar (foto: Lars van den Brink). 

Tweede leven

Toch spelen de bezoekers vandaag niet de hoofdrol. Het pand is de echte ster. Het thema van de Provinciale Atlas is dit jaar dan ook herbestemming: Noord-Hollandse monumenten en cultureel erfgoed in een nieuw jasje. De provincie wil leegstand van haar industrieel, agrarisch en religieus erfgoed tegengaan. Alleen restaureren en onderhouden is dan vaak niet voldoende. Door herbestemming krijgen veel monumenten echter een tweede leven.

Geen bouwvallen

Lars krijgt bij zijn foto-opdracht veel vrijheid, zolang elke regio maar aan bod komt. Na uitgebreide research selecteerde hij ongeveer 60 panden: van oude forten, fabriekspanden en gemalen tot voormalige raadhuizen, postkantoren en kerken. “Dit soort gebouwen overleven zelden in hun oorspronkelijke functie. Denk aan scholen die niet meer aan de moderne eisen voldoen. Voor deze opdracht moeten de panden wel in bedrijf zijn en moet het oorspronkelijke exterieur herkenbaar zijn. Ik fotografeer dus geen bouwvallen.”

Oud en nieuw in 1 beeld

De bibliotheek van Den Helder is sinds 2016 gevestigd in een monumentaal schoolgebouw uit 1905. Overal in het gebouw zijn de contouren van de oude school zichtbaar. Oud en nieuw in 1 beeld gevangen. “Ik verdiep me niet in de historie van een pand,” vertelt Lars. “Ik probeer slechts de verscheidenheid en mogelijkheden van zo’n oud gebouw te vangen. Dit was ooit een school en wat hebben ze er nu mee gedaan? In deze zaal zie je bijvoorbeeld dat er lucht- en verwarmingsbuizen door de oude voorgevel zijn geboord. Dat contrast maakt het voor mij interessant. Het moet een beetje wringen en schuren.”

Flightdeck 53 in Hilversum
Flight Deck 53 in Hilversum: trampolinehal in de monumentale Clemenskerk (foto: Lars van den Brink).

Westfriese accent

Zijn zoektocht brengt hem op de vreemdste plekken. Zo fotografeerde hij een Hilversumse kerk die nu dienst doet als trampolinehal en keek hij een wedstrijd op het WK vrouwenvoetbal in een monumentale kerk in het dorpje De Rijp. De opdracht voor de Provinciale Atlas is voor de geboren Alkmaarder dan ook een ontdekkingsreis door zijn eigen provincie. “Ik ben een echte Alkmaarse kaaskop, maar werk de laatste jaren vooral in grote steden. Nu rijd ik de hele polder door en kom ik in allerlei mooie, kleine dorpen en mooie gebouwen. Zelfs mijn Westfriese accent komt langzaam terug!”

Grote namen

Naar verwachting is Lars eind 2019 klaar met zijn bijdrage aan de Provinciale Atlas. “Een paar hele grote fotografen hebben meegewerkt aan deze beeldcollectie, zoals Bert Verhoeff. Nu mag ik mijn voetafdruk in de Atlas zetten. Een grote eer.”