Bijbelse borden uit 17de-eeuws Enkhuizen gerestaureerd

(09 april 2020)

De provincie Noord-Holland heeft 5 17e eeuwse schotels laten restaureren. 4 schotels hebben een identieke beschildering van Christus aan het kruis. Archeologie West-Friesland vond de borden tijdens een onderzoek in Enkhuizen.

4.	De serie met Kruisigingsborden (links en rechts) en in het midden het offer van Abraham.
Foto: De serie met Kruisigingsborden (links en rechts) en in het midden het offer van Abraham (bron: Stichting Restauratieatelier Restaura, Heerlen).

In 2018 voerde Archeologie West-Friesland in opdracht van woningcorporatie Welwonen een archeologisch onderzoek uit op de percelen Westeinde 88-90 in Enkhuizen. Deze locatie, lokaal ook bekend als de bollenschuur van ‘Tulpe Piet’, werd ontwikkeld voor 26 huurappartementen. Op het perceel vonden de archeologen een oude waterput met afval van de bewoners uit de Gouden Eeuw. De put bevatte veel voorwerpen van keramiek, die dateren tussen circa 1625 en 1680.

Archeologisch onderzoek in Enkhuizen.

Wat de inhoud van de waterput echt bijzonder maakte, waren 5 Nederlandse schotels met Bijbelse voorstelling. 4 schotels hebben een identieke beschildering van Christus aan het kruis met aan weerszijden Maria en Johannes de Evangelist. Het vijfde bord toont het offer van Abraham.

Wat deze vondst extra bijzonder maakt is dat deze informatie verschaft over de gebruikers van de schotels. Dit is bij museale stukken zelden het geval. De bijbelse borden duiden op de katholieke gemeenschap die in het protestantse West-Friesland tijdens de opstand wel hun geloof mochten belijden, maar dit vooral binnenskamers dienden te doen. Om dit geloof in huis te uiten, tooiden zij hun woning met de Bijbelse voorstellingen.

1 van de gevonden kruisigingsborden in Enkhuizen
Foto: 1 van de gevonden kruisigingsborden in Enkhuizen (bron: Stichting Restauratieatelier Restaura, Heerlen).

Onder de vondsten uit de waterput bevinden zich nog meer voorwerpen met religieuze afbeeldingen, zoals 2 Delftse bordjes met Bijbelse taferelen en een pot van roodbakken aardewerk met de tekst ‘Eerdt God anno 1668’. De schotels zijn zeer waarschijnlijk gemaakt in het atelier van Willem Jansz Verstraeten (tot 1655) of zijn zoon Gerrit Willemsz Verstraeten (1642-1657) in Haarlem. Omdat de schotels zo bijzonder zijn heeft de provincie Noord-Holland ze bij het restauratieatelier Restaura in Heerlen laten restaureren.

Op de website van Huis van Hilde staat meer informatie over de borden en wordt stilgestaan bij bijzondere details.