Aanpak exoten: cabomba en Amerikaanse rivierkreeften

(18 mei 2020)

In de Loosdrechtse Plassen vormt de woekerende waterplant cabomba al jaren een bedreiging voor de waterrecreatie. Ook de groeiende populatie rode Amerikaanse rivierkreeften is een grote zorg. Hoe staat het met de aanpak van beide exoten die van nature niet voorkomen in de Oostelijke Vechtplassen? Projectleider Martin Hoorweg aan het woord.

Voor de cabomba hebben we een driejarig plan van aanpak. Volgens plan zijn afgelopen najaar de jachthavens aan het Moleneind in Kortenhoef cabomba vrijgemaakt. Het gaat om jachthavens die zijn aangesloten bij de Vereniging Samen Cabomba Aanpakken (VSCA). De overige bij de VSCA aangesloten jachthavens worden dit jaar cabomba vrijgemaakt. De werkzaamheden lopen van eind mei tot en met oktober. Door deze aanpak zal de bedekking van de havens door cabomba nog maar 5 tot 10% bedragen, waardoor het voor de beheerders mogelijk wordt de cabomba handmatig te verwijderen.  

Voorlichting en onderzoek

Het kernteam waarin de VSCA en verschillende partners samenwerken, richt zich dit jaar ook op het verbeteren van het voorlichtingsmateriaal hoe om te gaan met de cabomba. Met heldere instructies voor huurders van bootjes en andere gebruikers en beheerders van de plassen, bevorderen we de bewustwording en het gewenst gedrag om verspreiding van de cabomba tegen te gaan. Ook onderzoeken we hoe we drijvende delen van de cabomba kunnen weren uit de havens en tegenhouden bij sluizen en doorgangen. Dit onderzoek willen we ondersteund door een hogeschool of universiteit uitvoeren.

Aanpak rivierkreeften

Om te komen tot goed beheer van de rivierkreeften hebben we afgelopen jaar geparticipeerd in een landelijk onderzoek. We hoopten meer inzicht te krijgen in de habitats van de kreeften en zo denkrichtingen te krijgen voor gedegen beheer. De onderzoeksresultaten laten helaas zien dat de kreeften erg opportunistisch zijn. Ze komen in allerlei verschillende leefomgevingen voor en stellen weinig eisen aan hun habitat. Er is nog geen zicht op geschikte beheermaatregelen. Wel werd duidelijk dat:

  • de aanwezigheid van exotische waterplanten (o.a. cabomba) de aanwezigheid van de kreeft lijkt te bevorderen;
  • de kreeftendichtheden langs dichte ondoordringbare oevers (rietkragen, betonnen oevers, etc.) lager lijken;
  • bodemsediment met een laag organisch gehalte ongunstig lijkt voor de kreeften.

Meer inzicht nodig

Duidelijk is dat er meer inzicht nodig is in het gebruik van de oevers door de kreeften. Het grootste effect verwachten we van gericht beheer op de jongdragende vrouwtjes. Welke oevers gebruiken de (vrouwelijke) kreeften het liefst? Wat is hun graafgedrag? Welke periode gaan de vrouwelijke kreeften lopen? Verstoppen jongdragende vrouwtjes zich in de holen en wanneer?

Vervolgonderzoek

Om deze en andere vragen te kunnen beantwoorden en te kunnen komen tot een gerichte aanpak van de kreeft, willen wij aansluiten bij het vervolgonderzoek naar de rode Amerikaanse rivierkreeft in de nabijgelegen Molenpolder. Dit onderzoek is een initiatief van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. De afgelopen jaren is hier onderzoek gedaan in een afgesloten petgat naar het structureel verwijderen van kreeften en het effect hiervan op de aquatische ecologie. Door aan te sluiten bij vervolgonderzoek besparen we kosten. Naast Waterschap Amstel, Gooi en Vecht nemen de provincie Utrecht en de gemeente Amsterdam deel als partner. Het onderzoek start in de zomer van 2020 en loopt tot medio 2022.