Dreef-expositie over 75 + 1 jaar vrijheid: Uit<>zicht

(03 juni 2021)

UIT<>ZICHT is een expositie in het kader van 75 + 1 jaar vrijheid, die gaat over verzet tegen de vergetelheid van het verleden en over nieuwe vergezichten. De werken zijn van 7 t/m 25 juni te zien in Paviljoen Welgelegen in Haarlem.

Het werk van Francesco Righetti, Joseph Sassoon Semah, Jurriaan Molenaar en Valerie van Leersum heeft raakvlakken met deze thematiek en nodigt uit te reflecteren over verleden en toekomst. Daarnaast zijn er in de tentoonstellingsruimte brieven en romanfragmenten te beluisteren van Jet Steinz en Nico Dros. De expositie is samengesteld door kunsthistoricus Renée Borgonjen. 

Vanaf maandag 7 juni is het mogelijk de tentoonstelling op werkdagen te bezoeken. Er gelden nog wel een aantal corona-maatregelen. In de expostieruimte mogen maximaal 5 bezoekers tegelijk aanwezig zijn. Vooraf reserveren is niet mogelijk. 

Dreefexposities 

In de reeks ‘Dreefexposities’ wordt onder andere aandacht besteed aan werk van Noord-Hollandse kunstenaars en de kunstcollectie van de provincie Noord-Holland. Bovendien is er jaarlijks een expositie te zien in het kader van de nieuwe serie ‘Provincie op bezoek’. In het provinciehuis is ook een permanente tentoonstelling ingericht over de geschiedenis van het gebouw, deze tentoonstelling is ook weer toegankelijk vanaf 7 juni.

Kunstwerk van Valerie van Leersum
UIT<>ZICHT 

De expositieruimte biedt uitzicht op Francesco Righetti’s beeld van Laocoön, een replica van een sculptuur uit de oudheid. Dit beeld toont de worsteling van de Hellenistische priester Laocoön en zijn zonen die zich proberen te bevrijden uit de greep van een slang. De uitkomst van deze strijd is nog onzeker op het moment dat de helden zijn bevroren in hun beweging. Er staan levens op het spel. 

De beelden en tekeningen van Joseph Sassoon Semah gaan over verzet tegen de vergetelheid, de joodse wortels van de moderne kunst en over de verscheurdheid die diaspora teweegbrengt. ‘The City of Shelter / Refuge [Epistemic MaKOM in MaKOM]’ refereert aan de vluchtelingen van alle tijden; de 22 schoenleesten rondom naar de weg die is afgelegd. 

De vensters van Jurriaan Molenaar houden de blik gevangen tussen meerdere vlucht- of verdwijnpunten en geven de tentoonstellingsruimte een nieuwe, tijdelijke architectuur. Hier is gekozen voor zijn stilste schilderijen, uit respect. “Een schilderij is een afgebakend vlak waar geen diepte in zit. Het schilderen van een raam in perspectief kun je vergelijken met de wens om ruimte en een uitweg te vinden.”

Wij zijn even fragiel als de vogels van Valerie van Leersum (zie foto hierboven). Stille getuigenissen van vrijheidsdrang, gevallen in de vlucht. Haar spiegels openen een zijdelingse blik, zodat wij in het heden zowel vooruit als terug kunnen kijken en andere perspectieven in ogenschouw kunnen nemen. 

Het is nu  76 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog werd beëindigd en er zijn weinig ooggetuigen meer. Nu kunnen de kunsten ons helpen om urgente gevoelens van ontheemding en hoop te vertolken en onze blik te openen voor het perspectief van de ander.

In deze expositie komen de zintuigen die ver reiken aan bod, het gezicht en het gehoor. Als de verhalen verstommen, zijn er schrijvers die het verleden levend houden. 

Nico Dros beschrijft in zijn roman Oorlogsparadijs de aanvankelijke luwte van het geweld op Texel tijdens de Duitse bezetting. Totdat in het voorjaar van 1945 de Russenoorlog uitbrak. In deze strijd vielen meer dan 2000 doden.
Fysieke getuigenissen van het verleden vinden we ook in de vorm van brieven. In haar boek PS. Van liefdespost tot hatemail: de 150 opmerkelijkste Nederlandse brieven heeft Jet Steinz brieven uit uiteenlopende archieven toegankelijk gemaakt waaruit - onder meer - een veelstemmig verhaal over de oorlog te destilleren is. 
Beide auteurs zijn te beluisteren in de tentoonstelling, met oog op de buitenruimte waar Laocoön zich tot in lengte van dagen probeert te bevrijden van het gevaar dat hem in de greep heeft.

Bevrijding is geen eenmalige ontworsteling maar vergt ook onderhoud. En om te navigeren op de toekomst moet je besef hebben van het verleden. Kunst kan het verleden oproepen en voelbaar maken, nieuwe perspectieven openen voor de toekomst en houdingen aanreiken om die tegemoet te treden.