“Elke dag iets maken wat decennialang werkt”

(14 juni 2021)

Technisch personeel is van groot belang voor de toekomst van Noord-Holland. Een interviewserie over opleiden, samenwerken en baangaranties.

Om de Noord-Hollandse economie te versterken is meer en goed geschoold technisch personeel cruciaal. De provincie helpt hierbij met advies en geld voor Techlands. Dit is een samenwerking tussen Noord-Holland, gemeenten in Zaanstreek-Waterland, opleiders en technische bedrijven. Doel: meer mensen opleiden in de techniek, onderwijs laten aansluiten op de snel veranderende behoeften van bedrijven en het personeelstekort in de sector terugdringen. Deze serie belicht de samenwerkingen en uitdagingen binnen Techlands. In deel 1: werving en promotie.

Techlands (voorheen Zaancampus) richt zich op jongeren, zij-instromers en mensen die al in de techniek werken. Zij worden opgeleid en bijgeschoold voor functies binnen de regionale food-, proces- en maakindustrie, de installatiebranche en de bouw. In 2019 volgden 1.900 studenten er een opleiding. Over 4 jaar moeten dat er zo’n 2.400 zijn, want er zijn tienduizenden mensen nodig in de techniek. Maar hoe maken docenten vmbo-leerlingen warm voor de sector? “Door ze te informeren op een manier die hen aanspreekt”, zeggen Harry Meuge en Daan van Gelder. Zij zijn leerlingbegeleider bij IW Noord-Holland, een van de opleidingspartners van Techlands.  

Installatiewerk Techlands
Zwevende kiezers

“Je kan erover kletsen, maar het belangrijkste is ervan proeven”, weet Meuge. “Daarom proberen wij ‘zwevende kiezers’ – leerlingen die nog een opleiding moeten kiezen – altijd te laten meelopen in onze opleidingswerkplaatsen. Zo ervaren ze wat het werk inhoudt. Onze leerlingen hebben in hun onderwijscarrière meestal weinig positieve ervaringen gehad. Zij zijn echte doeners die leren door te doen. Door dat gedeelte te bieden, hopen we dat ze voor ons kiezen.” 

Rolmodellen

Ook duidelijkheid, identificatie en rolmodellen kunnen jongeren over de streep trekken. Van Gelder: “Bij installatietechniek bestaat nog vaak het beeld van het oude loodgietersvak. ‘Sanitair en vieze handen’, denken mensen dan. Voor sommige jongens maakt dat uit. Zij voelen meer voor elektrotechniek omdat dat concreter en aansprekender – schone handen – is. Daar kiezen ze soms dan net wat makkelijker voor. Maar we merken óók dat jongeren graag een voorbeeld voor zich zien. Als een installateur met een goeie kop en een leuke babbel op school komt vertellen hoe zijn werkdag eruitziet, valt dat vaak in de smaak. Zeker als leerlingen die installateur horen zeggen dat hij ‘best wel heel erg leuk werk heeft’. En dat ‘het ook nog wat oplevert’.” 

Alleen blijft het lastig om vrouwen te enthousiasmeren voor het vak, vertellen de begeleiders. Meuge: “Zolang we als technieksector praten over vakmannen geeft het wel aan hoe we in de wedstrijd zitten. Er zijn gewoon heel weinig vrouwen in de techniek. Daar moeten we veel meer op inzetten. Techniek moet een serieuze optie worden voor vrouwen, want we hebben ze keihard nodig.”

Procestechnologie
Ouders opvoeden

Voor een beter beroepsbeeld is een cultuuromslag nodig. En die kan volgens Meuge en Van Gelder niet vroeg genoeg beginnen. Bijvoorbeeld door kinderen al op de basisschool te laten kennismaken met techniek. En door ouders op te voeden. Meuge: “Als je ouders vraagt wat ze willen voor hun kinderen, zeggen ze: een goede opleiding met een goede baankans. Techniek biedt dát en méér. Namelijk baangarantie. En toch zie je vaak dat ouders hun kinderen niet stimuleren om voor de techniek te kiezen, maar hameren op doorleren. Terwijl je aan een technische opleiding voor de rest van je leven een baan overhoudt.”  

Door die zekerheid groeit sinds corona de interesse in de technieksector, met name vanuit de horeca en detailhandel. “In en rond Amsterdam is veel belangstelling van zij-instromers”, zegt Van Gelder. “Alleen moeten mensen ook geschikt zijn voor het werk en er affiniteit mee hebben. Het opleiden van zij-instromers is duur. Bedrijven willen dat wel doen, maar dan moeten kandidaten tiptop gemotiveerd zijn. Die voorbeelden zijn er. Laatst nog een filiaalmanager uit een winkel die bereid was om qua salaris een enorme stap terug te doen. Hij zei: ik kies nu voor mijn ontwikkeling en dus ook voor mijn toekomst straks.” 

Metaal
Kansrijk

“Maar we moeten vooral jongeren opleiden”, vult Meuge aan. “Ik kan me voorstellen dat je als 16-jarige aan het begin van je carrière in deze tijd niet kiest voor de detailhandel of horeca. Dan denk je misschien toch: nou, laat ik maar die techniek ingaan, want dat is kansrijk en leuk. Als jij gemotiveerd bent, doe je dit echt voor de lange termijn. We zien hele mooie voorbeelden. Zoals een jongen die werd opgeleid in een bedrijf en snel uitgroeide tot warmtepompspecialist. Met dat soort krachten zijn bedrijven superblij. En er is hen veel aan gelegen zo’n specialist aan zich te binden. Het is ook gaaf als je op je 19e een eigen busje krijgt met gereedschap en spullen en mensen kunt gaan helpen.”

Volgens Van Gelder is kiezen voor techniek een duurzame keuze. “Onze leerlingen maken installaties die er met een beetje geluk over 40 jaar nog steeds zijn. Dat je elke dag iets maakt wat decennialang werkt, is zó mooi aan ons vak. De energietransitie is letterlijk werken aan onze duurzame toekomst. En aan alles wat we nu aanleggen, moet weleens wat worden gerepareerd. Nieuwe mensen blijven dus altijd nodig. Daarom zijn opleiden en een leven lang leren zo belangrijk. De techneut van 10 jaar geleden doet nu totaal andere dingen dan de techneut van 20 jaar geleden. Die dynamiek toont aan dat alles snel verandert en dat techniek nooit saai is.”

Lees hier aflevering 2 (het bedrijfsleven) en aflevering 3 (de studenten) uit de serie.