“Vakmanschap is ondergewaardeerd geraakt”

(21 juni 2021)

Technisch personeel is van groot belang voor de toekomst van Noord-Holland. Een interviewserie over opleiden, samenwerken en baangaranties.

Om de Noord-Hollandse economie te versterken is meer en goed geschoold technisch personeel cruciaal. De provincie helpt hierbij met advies en geld voor Techlands. Dit is een samenwerking tussen Noord-Holland, gemeenten in Zaanstreek-Waterland, opleiders en technische bedrijven. Doel: meer mensen opleiden in de techniek, onderwijs laten aansluiten op de snel veranderende behoeften van bedrijven en het personeelstekort in de sector terugdringen. Deze serie belicht de samenwerkingen en uitdagingen binnen Techlands. In deel 2: het bedrijfsleven.  

Bunge is een van de bedrijven in Noord-Holland die moeite hebben om technisch personeel te vinden. De Amsterdamse multinational verwerkt sojabonen tot sojameel- en olie. “We hebben grote behoefte aan professionals in de elektrotechniek en werktuigbouwkunde”, zegt productieopzichter Ronald Deeterink. “Vooral die laatste groep is moeilijk te vinden. We moeten vissen in een overbeviste vijver waarin bedrijven tegen elkaar opbieden. Mensen binnenhouden is bij ons nooit zo’n probleem, want veel collega’s werken hier heel lang – ikzelf inmiddels 42 jaar. Maar mensen binnenkrijgen is echt een ander verhaal.” 

Productieopzichter Ronald Deeterink
Ronald Deeterink.

Om het vertroebelende zicht op voldoende en goed opgeleid personeel te verscherpen, werkt Bunge samen met Techlands. Het bedrijf was al actief binnen de Food & Proces Tech Campus (FPTC) in de Zaanstreek. “Maar we zochten ook stagiaires op het gebied van mechanische techniek en elektrotechniek”, aldus Deeterink. “Bij een bijeenkomst vroeg ik hoe we dat konden aanpakken. Techlands hielp ons toen. Zij hebben het netwerk en kennen alle disciplines. De naam Techlands klinkt ook lekker. En er is een mooi promotiefilmpje. Dat kan helpen het verhaal te ‘verkopen’.”

Monsterpotjes

Deeterink weet uit ervaring dat techniek voor jongeren pas gaat leven als ze het voor zich zien. Bijvoorbeeld door een video, een gastles van een monteur en een elektricien of door klassen uit te nodigen bij Bunge. “Rondleidingen en presentaties waarbij we monsterpotjes gebruiken met onze producten, doen het altijd goed. Zo laten we zien dat we een leuk bedrijf zijn en proberen we leerlingen te interesseren voor stages.” 

Techniekopleidingen

Hij weet inmiddels ook vanuit zijn privéleven hoe belangrijk het is om het bedrijf te tonen. Een Bunge-familiedag opende zijn ogen. “Tijdens de rondleiding riep mijn kleindochter: ‘werk jij in een fabriek, opa!?’ Ze trok er een beetje een vies gezicht bij. Uiteindelijk vond ze het super interessant en had ze allerlei vragen, maar haar eerste indruk was negatief. Dat zegt eigenlijk alles, maar is óók begrijpelijk. Er ligt zo’n enorme druk op doorleren, doorleren, doorleren. Daardoor is vakmanschap ondergewaardeerd geraakt. Ook in mijn omgeving zie ik maar weinig mensen voor een vakopleiding gaan.” 

Het oude ambacht

Deeterink vertelt dat zijn vader vroeger op de ambachtsschool zat. Dat klinkt volgens hem stukken beter dan “een vergaarbak-afkorting” als lts of vmbo. “Jongeren kunnen zich steeds moeilijker identificeren met die grote grijze wolk waar alles inzit. Moeten we niet terug naar het oude ambacht? En er een titel als meester aan hangen? Dat kan jongeren en ouders over de streep trekken. Gelukkig gaan er in de politiek al stemmen over op. Belangrijk, want met de energietransitie en alle dingen die op stapel staan, hebben we heel veel technici nodig.”

Kijkjes in de keuken bieden misschien ook uitkomst. Ze vergroten de kans op een match tussen bedrijven en toekomstig personeel. Dat geldt voor stages en leer-werktrajecten. Deeterink: “Wij laten kandidaten altijd een dag meelopen met de ploeg waarin ze gaan werken. Dat maakt aan twee kanten dingen duidelijk. Onze mensen kunnen daarna beter inschatten of iemand bij ons past. Wat voor soort vragen stelt de kandidaat? Gaan die meer over praktische zaken als verlofaanvragen of wil iemand alles weten over ons proces? In het laatste geval is er vaak sprake van een vergrote trefkans.” 

Procestechnologie

Daarna ligt de sleutel vooral bij het bedrijf. Volgens Deeterink valt of staat het succes van nieuwe aanwas met begeleiding. “Je moet mensen in huis hebben die coachen leuk vinden. Je kunt dat er niet bij doen. Als je iemand aan zijn lot overlaat, wordt het meestal niks. Je moet iemand doelen geven, feedbacksessies houden, zorgen dat er van alles te leren valt en dat-ie zijn ei kwijt kan. Vooral mensen die je intern opleidt, moet je zien vast te houden. Het eerste jaar is het breekpunt. Als ze na dat jaar blijven, blijven ze meestal lang. Ik heb een jongen begeleid van wie ik me afvroeg of het wel ging werken. Hij was heel verlegen. Maar omdat hij het vertrouwen kreeg, lukte het. Hij is nu wachtchef. Daar ben ik nog steeds trots op.”

Lees hier aflevering 1 (werving en promotie) en aflevering 3 (de studenten) uit de serie.