Weblog Cees Loggen over Masterplan Wonen V1.0

(30 juni 2021)

We leven in tijden met buitengewone uitdagingen die vragen om buitengewone oplossingen.

Deze week besloten Gedeputeerde Staten dat vrij onorthodoxe nieuwe voorstellen voor actief grondbeleid verkend gaan worden. ‘Onorthodox’, omdat wij hiermee duidelijk maken dat wij een actieve rol in de binnenstedelijke woningbouw in gemeenten willen nemen, in samenwerking met die gemeenten.

Dat is nogal een verschil. Tot nu toe traden wij als provincie vooral norm- en kaderstellend op. Dat betekent dat wij in overleg met gemeenten aangeven waar wel en niet kan worden gebouwd, en hóe er zou moeten worden gebouwd. Klimaatadaptief, circulair, duurzaam, rondom OV-knooppunten en vooral binnenstedelijk, wat wil zeggen: bouwen binnen de al bebouwde kom. 

Tegelijkertijd lopen gemeenten in onze provincie binnenstedelijk tegen de grenzen aan van wat zij kunnen. Niet omdat er geen ruimte zou zijn, overigens. Integendeel, als je kijkt naar de zogenaamde ‘plancapaciteit’, ofwel wat er aan woningbouwplannen ligt, dan is dat op papier ruim voldoende om aan de behoefte te voldoen. 

Maar bouwplannen liggen soms al vele jaren stil omdat de bouw niet (meer) financieel rendabel is of te risicovol. Gemeenten ontbreekt het geld om de plannen te realiseren, er is een tekort aan deskundig personeel en expertise. En dan is er nog een reeks andere zaken waar gemeenten weinig aan kunnen doen en die hen ook maar overkomen. 

De stikstofproblematiek bijvoorbeeld, het tekort aan bouwvakkers of onvoldoende wegen en rails die de geplande wijken moeten aansluiten op het bestaande infrastructuur-netwerk.

Anders gezegd: wij zeggen al jaren “ga eens bouwen!” tegen gemeenten. Maar steeds vaker en luider klinkt het weerwoord: “we willen wel, maar we kunnen niet!” Dat signaal kunnen en zullen wij niet negeren.

Wat we met deze voorstellen beogen te doen is actief helpen om grote knelpunten voor binnenstedelijke bouw weg te nemen bij gemeenten, het samen met hen mogelijk te maken hun bouwambities te realiseren en zo een flinke deuk in het woningtekort te slaan.

En de nood neemt alleen maar toe. De woningbouwopgave is ook in de provincie Noord-Holland enorm. Er is een grote behoefte aan extra woningen, maar het tempo in de nieuwbouw is onvoldoende. Mede hierdoor stijgen overal de prijzen en wordt het voor veel mensen steeds moeilijker om betaalbaar te wonen. 

De roep om méér woningbouwplannen te realiseren neemt toe, ook in het landelijk gebied. Dit terwijl Noord-Hollanders willen dat er veel gebouwd wordt maar zij logischerwijs tegelijkertijd ook willen dat de mooie groene leefomgeving behouden blijft. Juist die mooie omgeving is immers wat Noord-Holland zo aantrekkelijk maakt als woonlocatie.

Het is in deze context, bij de behandeling van de Omgevingsverordening NH 2020, dat de Provinciale Staten van Noord-Holland zich bezorgd afvroegen of de provincie wel voldoende ruimte geeft aan woningbouw. 

Mede vanwege de inspraak en de zienswijzen op deze verordening werd de vraag gesteld wat wij kunnen doen om gemeenten te helpen sneller meer betaalbare woningen te realiseren. Deze handschoen pakken wij als Gedeputeerde Staten op. 

Lef en durf

Voor ons lagen de vragen: ‘Wat kan de provincie meer doen om sneller én meer betaalbare woningen in Noord-Holland te realiseren?’, en: ‘Over hoe veel (potentiële) woningen hebben we het nu eigenlijk in onze provincie; wat is er echt mogelijk?’ 

Op beide vragen geeft deze eerste versie van dit Masterplan Wonen (pdf, 4 MB) een begin van een antwoord. In deze eerste versie worden een aantal voorstellen voorgelegd die de komende maanden uitgewerkt gaan worden, naast een uitbreiding en intensivering van al bestaande maatregelen. 

Ook brengen we de realisatiecapaciteit in kaart; samen met gemeenten stellen we vast wat nu écht bouwplannen zijn die met onze hulp relatief snel gerealiseerd kunnen worden. Wij mikken erop 165.000 woningen te bouwen tussen nu en 2030.

De voorstellen vormen een keuzenset. Uiteindelijk maken we – na uitwerking – in overleg met Provinciale Staten de keuze voor één of meerdere voorstellen, of een combinatie daarvan, die vervolgens gepresenteerd worden in de tweede versie van het Masterplan Wonen, in het vierde kwartaal van dit jaar. 

Buitengewone tijden vragen om buitengewone oplossingen met lef en durf. Dat moet ook. We kunnen het ons niet veroorloven dezelfde oplossingen te blijven gebruiken wanneer de problemen zo duidelijk om andere instrumenten vragen.

Cees Loggen