Weblog Zita Pels: "Niet hamsteren of speculeren, maar investeren"

(17 juni 2021)

Het gaat momenteel in de media veel over grondstoffen-schaarste. Ondernemers hebben grote problemen met hun bevoorrading en moeten vaak lang wachten voordat grondstoffen geleverd worden.

Zo las ik op 1 juni in FD een artikel van Pim Brassier ‘Nederlandse bedrijven vrezen grondstoftekorten en hogere prijzen’. Het schetst duidelijk een probleem: ‘Grote fabrikanten stemmen hun productie niet meer af op de consument, maar op de beschikbare materialen (…) koper en ijzererts zijn het afgelopen jaar in prijs verdubbeld, (…..) Vrijwel alle andere materialen zijn ook niet aan te slepen: van hout tot tarwe tot olie, en van plastics tot rubber tot aluminium’.

Hamsteren

Vol verwachting lees ik verder, benieuwd naar de reactie van de markt. Maar helaas. Want wat is de reactie? Grondstoffen worden massaal gehamsterd. Een artikel van Peter de Waard in de Volkskrant van 3 juni doet daar een schepje bovenop. Er wordt zelfs gespeculeerd met grondstoffen. Dat drijft de prijzen verder omhoog en dat voelen ook onze inwoners in de portemonnee. De verwachting van de bedrijven en de analisten is dat dit tot in 2022 aanhoudt en dan verbetert als de economie herstelt. Misschien houdt het ook langer aan. Het aanbod kan namelijk structureel niet aan de vraag voldoen, aldus Jeff Curie van Goldman Sachs. "Misschien dat economisch herstel na de coronacrisis tijdelijk soelaas biedt. Tijdelijk, want onze grondstoffen raken op"

Structureel probleem

Logisch, denk ik. Want dit is een structureel probleem. Grondstoffen-schaarste is niet tijdelijk. Misschien dat economisch herstel na de coronacrisis tijdelijk soelaas biedt. Tijdelijk, want onze grondstoffen raken op. Het aanbod daalt alleen maar verder. Naast rode lijsten voor bedreigde diersoorten, publiceert de EU inmiddels ook een lijst met kritieke grondstoffen. Grondstoffen-schaarste is een feit en een probleem waar we als wereld mee te maken hebben en in de toekomst nog veel meer gaan krijgen.

Circulair

Dagelijks werk ik met mensen, bestuurders, ondernemers aan de oplossing voor dat probleem: een circulaire economie. Circulair is meer dan een modewoord, meer dan iets ‘leuks’. Het is noodzaak, het is de toekomst en het biedt de oplossing voor de grondstoffencrisis. 

Oplossing

En de oplossing ligt voor het oprapen: heel veel van de grondstoffen die we nodig hebben, zijn al in Nederland. Alleen wordt het nu nog gezien als afval. Op dit moment storten we onze grondstoffen op afvalbergen en verbranden ze. Met sommige stromen, zoals papier, zijn we gelukkig al verder. Ik heb in de afgelopen jaren veel Noord-Hollandse bedrijven mogen ontmoeten die de waarde zien van wat wij nu nog afval noemen, zoals afvalverwerkers GP Groot en HVC, de ondernemers van Chaincraft en Wieland Textiles, maar ook de NS die een bestemming zoekt voor alle treinonderdelen van hun treinen die niet meer rijden. Zij, en nog vele andere ondernemers, zorgen er voor dat ‘afval’ op een hoogwaardige manier wordt hergebruikt. Maar laten we er geen doekjes om winden, het is nog niet genoeg. We produceren per persoon 500 kilo afval per jaar. En als we ons dan realiseren dat we met elkaar hebben afgesproken dat we in 2050 volledig circulair zijn en in 2030 de helft minder primaire grondstoffen gebruiken, is hamsteren en speculeren dan de oplossing? 

Innovaties

Mijn oproep aan het bedrijfsleven is: stop je geld in innovaties die de circulaire economie mogelijk maken. Dit zijn met de klimaatdoelen van 2030 en 2050 in het achterhoofd, innovaties waar ieder bedrijf hoe dan ook mee te maken krijgt. Als je mee wilt blijven doen in de toekomst, is dít het moment om te innoveren. Door op een slimme manier te ontwerpen en te produceren, wordt het terugwinnen van de grondstoffen uit afgedankte producten steeds makkelijker en kunnen we schaal maken. 

Investeren

Dit vraagt de moed van vele partijen om te investeren. Door ondernemers in een ander productieproces, waarin geen primaire grondstoffen meer nodig zijn. Door banken door te kiezen voor lange termijn opbrengsten en het lef te tonen nieuwe verdienmodellen te ondersteunen. Door ons als overheid door te investeren in creatieve denkers en innovatieve ideeën en door ons belastingsysteem aan te passen naar een systeem waarin nieuwe, primaire grondstoffen worden belast en een lagere belasting geldt op arbeid en hergebruik. 

Als onze inwoners dan een hogere prijs moeten betalen voor producten, laat dat dan zijn voor producten die meer kosten vanwege die zorgen voor een schonere leefomgeving en een gezonde aarde, in plaats van speculatie. Zo zorgen we er samen voor dat grondstoffen schaarste tot het verleden hoort en we binnen de grenzen van de aarde blijven. Echt, er is maar één houdbare economie: de circulaire economie.

 

Ben je een ondernemer die stappen wil zetten in de circulaire economie? Lees hier meer over waar de provincie bij kan helpen.