Weblog: stand van zaken grafietregens (januari 2019)

(24 januari 2019)

Na mijn laatste weblog van eind december 2018 wil ik hierbij iedereen een nieuwe update geven over de grafietregens van Harsco/Tata Steel.

Dagelijks zijn er verschillende artikelen van verschillende nieuwsbronnen over de situatie in Wijk aan Zee. Sinds de grafietregen word ik hier regelmatig over bevraagd door de media en heb ik altijd uitgebreid antwoord gegeven op persvragen. Ik vind dat ik direct met mijn inwoners moet communiceren en daar is deze weblog een voorbeeld van.

Ik spreek regelmatig inwoners uit de IJmond en mijn deur staat altijd open. Dat geldt ook voor de stichting ‘IJmondig’ die vorige week een advertentie plaatste in de Volkskrant met een oproep aan de premier.

Gezondheidsonderzoek

Deze weblog is ook bedoeld om een stand van zaken te geven aan alle betrokkenen. Ook geef ik op deze manier een update over alle werkzaamheden die we hebben ingezet om de overlast te minderen. De afgelopen maanden zijn we na alle feedback en reacties van inwoners extra hard aan het werk gegaan. De zorgen van de inwoners is het provinciebestuur niet in de koude kleren gaan zitten. Ik ben zelf ook vader van 4 kinderen, dus ik kan me heel goed voorstellen dat mensen willen weten wat de effecten zijn op hun gezondheid. Zo hebben we de eerste stappen gezet in het gezondheidsonderzoek met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Dit onderzoek laten we samen lopen met een ander onderzoek over luchtkwaliteit (pilot monitoring luchtkwaliteit) waarin we fijnstof en stikstofdioxide gaat meten. We hebben de inwoners uit de IJmond heel hard nodig, omdat zij apparatuur krijgen om dit thuis te meten. Dit project heet Hollandse Luchten. Vorige week stond hierover een uitgebreid artikel in het Noord-Hollands dagblad. Zodra we live gaan communiceren we dit uiteraard met alle inwoners. We werken ook direct samen met stofmelder.nl, zodat we onze data en informatie kunnen delen.

Klachtenmeldpunt

Er wordt hard gewerkt aan een loket voor alle meldingen over Tata Steel/Harsco. Op dit moment is er wel een aanmeldpagina van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG), maar deze is niet goed vindbaar. Ik weet dat Tata Steel een klachtenmeldpunt heeft, maar als bevoegd gezag moeten we zelf een goed en zichtbaar meldpunt hebben voor klachten. We zijn hiermee bezig en dit blijkt niet zo eenvoudig. Alle systemen van alle Omgevingsdiensten moeten namelijk aan elkaar worden gekoppeld. Maar het meldpunt moet er hoe dan ook komen. Ook als dit wat langer duurt dan gehoopt.

Last onder dwangsom Harsco

Op dit moment zitten we op 30 verbeuringen van de dwangsom die aan Harsco is opgelegd. Dat betekent dat er bij controles dus 30 keer is geconstateerd dat er sprake is van een overtreding. Dit is het maximale aantal verbeuringen dat in deze last onder dwangsom (LOD) is opgenomen. Ik heb hier heel lang niet actief over kunnen communiceren. Ik was uiteraard niet blij dat het zo snel ging en dat de overtredingen niet ophouden. Maar als bevoegd gezag heb ik me te houden aan de wettelijk bepaalde escalatieladder. Er zijn 30 dwangsommen uitgedeeld, maar er waren veel meer controles. De ene keer constateerde de inspecteur geen overtredingen en een andere keer constateerde de inspecteur meerdere overtredingen. Na al die inspecties heb ik een schat aan informatie over de werkwijze van Harsco en wil ik met ze in gesprek over hun werkprocessen. Nu de eerste LOD is volgelopen heb ik meer mogelijkheden.

Inmiddels hebben we een nieuwe LOD opgelegd. Bij de eerste LOD was de dwangsom € 5.000 per overtreding tot een maximum van 30 overtredingen. Wij vinden het aantal van 30 overtredingen in de eerste LOD genereus naar Harsco. Ze hebben ruim de tijd gekregen om de zaken op te lossen. Daarom verhogen we het bedrag naar € 25.000 per overtreding met een maximum van 12 overtredingen. We hopen dat dit zal helpen, maar hopen vooral dat Harsco met een snelle oplossing komt en dat de overlast zal ophouden.

Brief aan Harsco en Tata

Vandaag heb ik ook een brief aan Harsco/Tata (pdf, 133 kB) gestuurd. Hierin leg ik de stand van zaken uit nadat zij het advies van de HAC (hoor- en adviescommissie) over de beslissing op bezwaar hebben gekregen. We gaan Harsco per direct onder verscherpt toezicht stellen. We gaan daardoor nog vaker controles uitvoeren. Tevens verzoek ik Harsco nader onderzoek te doen naar de mogelijkheid de werkzaamheden tijdelijk te staken bij windrichtingen waar omwonenden veel hinder kunnen ondervinden. En eis ik van Tata om zo snel mogelijk inzicht te verschaffen in de type ertsen. Verder heb ik Tata dringend verzocht een kosteneffectiviteitsonderzoek naar NOx uit te voeren. Inmiddels kan ik melden dat Tata vandaag heeft bevestigd dat zij vrijwillig dit onderzoek zullen uitvoeren.

Ik heb aan de OD NZKG gevraagd om alles op alles te zetten de benodigde vergunningsprocedures voor de bouw van de hal zo soepel en snel mogelijk te laten verlopen. Wat mij betreft moet de hal er nog ruim voor april 2020 staan en in werking zijn.

In de brief doe ik nogmaals een beroep op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van Harsco om naast hun formele trajecten alle mogelijkheden te onderzoeken om de stofoverlast te beperken. Ik verwijs verder naar deze brief voor verdere details.

Vooronderzoek Openbaar Ministerie

De kranten staan er vol van. Het Openbaar Ministerie (OM) gaat de situatie bij Tata/Harsco onderzoeken. Ze zijn gestart met 2 vooronderzoeken: naar de grafietregen bij Harsco en naar de kooksgaswolk bij Tata. Inhoudelijk ga ik er niet over, dus verwijs ik verder naar het OM.

Brief aan Rijk

Onlangs heb ik in een brief, op verzoek van de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), het ministerie geïnformeerd over de situatie in Wijk aan Zee. Want ook in Den Haag zijn hierover Kamervragen gesteld. Na mijn brief aan de staatssecretaris met een stand van zaken heb ik ook meteen gevraagd hoe het kan dat de last onder dwangsom fiscaal aftrekbaar is. Ik kan mijn inwoners namelijk niet uitleggen dat een bedrijf enerzijds een dwangsom krijgt van een overheid en dat dit anderzijds door een hogere overheid financieel gecompenseerd wordt. Hier wil ik heel graag een stop op. Ik pak dit met alle 12 provincies op, omdat het niet alleen Noord-Holland betreft. Op woensdag 23 januari is dit punt ook behandeld in de Tweede Kamer. Ik ben heel blij dat de staatssecretaris I&W dit gaat oppakken en zal bespreken met de staatssecretaris van Financiën.

Ook heb ik van de gelegenheid gebruik gemaakt door in de brief op te roepen voor extra ambitie van het Rijk als het gaat om de luchtkwaliteit. De provincie is  vergunningverlener voor Tata. Wij toetsen dus of er aan de milieueisen wordt voldaan en meten de luchtkwaliteit. Maar milieunormen zijn niet hetzelfde als gezondheidsnormen. Voor gezondheid geldt: hoe lager de blootstelling, des te beter het voor je is. Om die reden liggen de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie ook lager dan die van de Europese Unie. Daarom kijken we verder dan alleen de grafietuitstoot. Want op een bepaald moment zal die (hopelijk) zijn opgelost. Maar dan blijft Tata nog steeds een bedrijf met een grote uitstoot (o.a. CO2 en stikstofdioxide). Als je iets aan de gezondheid wilt doen, probeer je die uitstoot te beperken. Vanuit onze vergunningverlenende rol kan dat niet. Het Rijk kan meer, omdat zij over de luchtkwaliteit gaan. En er wordt nu gewerkt aan het Schone Lucht Akkoord, waarbij de overheden samen kijken hoe zij permanent de luchtkwaliteit kunnen verbeteren. We willen actief bij dit Akkoord worden aangesloten om mee te praten. Inmiddels heeft de staatssecretaris gehoor gegeven aan mijn verzoek en zullen we vanaf nu actief samenwerken aan het Schone Lucht Akkoord.

Zeer zorgwekkende Stoffen (ZZS)

Een andere stap die wij hebben gezet, is het in kaart brengen van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) bij Tata. Het Interprovinciaal Overleg (IPO) heeft na problemen in Zuid-Holland met het Rijk afgesproken om de ZZS grondig aan te pakken. In plaats van rapportages van bedrijven af te wachten, vragen de provincies proactief om actuele informatie over ZZS. Het doel is om een actueel beeld te krijgen van het gebruik en de emissie van ZZS en potentiële ZZS. Oorspronkelijk zou Tata Steel pas in de tweede fase aan bod komen, maar dit is naar voren gehaald. De gesprekken met Tata Steel zijn inmiddels gestart.

Zoals ik eerder aangaf wil ik direct in contact staan met de inwoners van de IJmond. Via mijn weblog zal ik u regelmatig op de hoogte houden van de stand van zaken en hoop ik dat dit wat soelaas biedt. Tot snel!

Uitgelicht

Portretfoto Adnan Tekin