Het Programma Aanpak Stikstof

Met het Programma Aanpak Stikstof (PAS) werkt de provincie samen met de natuurbeheerders in Noord-Holland aan het herstel van de bijzondere Noord-Hollandse natuur. De overheid zorgt er daarnaast voor dat de totale stikstofuitstoot van landbouw, verkeer en industrie afneemt en er tegelijkertijd ruimte is voor nieuwe economische activiteiten.

Unieke topnatuur

Een aantal gebieden in Noord-Holland is aangewezen als Natura 2000-gebied. Die gebieden genieten extra Europese bescherming. Noord-Holland herbergt Europese topnatuur, zoals de duinen en het veenlandschap. Met bijzondere planten en dieren die vaak voorkomen in voedselarme natuur. Te veel stikstofneerslag van landbouw, industrie en verkeer heeft gezorgd voor te veel voedingsstoffen in deze natuur. Sommige plantensoorten, zoals grassen en braam, gaan daar heel hard van groeien. Duinen en laagveengebieden groeien daardoor dicht en zeldzame planten en dieren die bij deze van oorsprong voedselarme landschappen horen verdwijnen in hoog tempo. 

Natuurherstel nodig

Om ervoor te zorgen dat de soortenrijkdom aan planten en dieren terug kan komen en het duin- en veenlandschap zich kan herstellen, zijn maatregelen hard nodig. PWN, Waternet, Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht, Landschap Noord-Holland, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer hebben hier afspraken over gemaakt met de provincie. De provincie stelt voor de komende 5 jaar € 28 miljoen beschikbaar voor herstelmaatregelen in de Natura-2000-gebieden. Daarmee voeren deze natuurbeheerders extra herstelmaatregelen uit. 

Maatregelen natuurherstel

Voor elk stikstofgevoelig Natura-2000-gebied maakten de provincies gebiedsanalyses en onderzocht ze welke extra maatregelen nodig zijn. Het gaat om maatregelen die de natuurbeheerders nu vaak al treffen: maaien, stuifkuilen graven in de duinen, bomen kappen en dichtgegroeide petgaten opengraven. Daarmee wordt het overschot aan stikstof verwijderd en de natuurlijke dynamiek hersteld. Zodat in de duinen het zand weer kan stuiven en in het veen ruimte ontstaat voor nieuw veen. Zo kunnen de oorspronkelijke planten en dieren op den duur terugkomen. Het kan nog jaren duren totdat de duinen en het laagveengebied zich hebben hersteld. 

De Middenheerenduinen in 1999 (foto: Ruud Luntz, Natuurmonumenten)
De Middenheerenduinen in 1999 (foto: Ruud Luntz, Natuurmonumenten)

De Middenheerenduinen in 2012: door de stikstof is het gebied dichtgegroeid (foto: Ruud Luntz, Natuurmonumenten)
De Middenheerenduinen in 2012: door de stikstof is het gebied dichtgegroeid (foto: Ruud Luntz, Natuurmonumenten)

Ruimte voor nieuwe activiteiten 

Agrariërs en andere ondernemers die in of rondom een Natura 2000-gebied activiteiten willen ontplooien die gepaard gaan met stikstoftoename kunnen daar een vergunning Natuurbeschermingswet voor nodig hebben. Die kunt u aanvragen bij de Regionale Uitvoeringsdienst Noord-Holland Noord. In de Natura-2000-gebieden Polder Zeevang, Abtskolk & De Putten, IJsselmeer, Marker- & IJmeer en Gooimeer is het PAS niet van toepassing. De vergunningen worden verleend zolang er nog ontwikkelingsruimte beschikbaar is. 

Voor een aantal grote projecten van nationaal en provinciaal belang is vooraf ontwikkelingsruimte gereserveerd. De provincie verwacht dat voor de overige activiteiten, zoals de bouw van een grotere of nieuwe stal, voldoende ontwikkelingsruimte is voor de geraamde behoefte. Die ruimte is niet onbeperkt. De provincie verleent vergunningen volgens het principe ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’.

Of voor een nieuwe activiteit een vergunning nodig is, hangt onder meer af van de verwachte extra stikstofneerslag van die activiteit per hectare per jaar. Met de PAS-calculator die het ministerie van EZ aanbiedt, kunt u berekenen of u een Natuurbeschermingswet-vergunning nodig heeft.

Meer informatie

Meer informatie over de uitvoering van het PAS en recente ontwikkelingen vindt u op de website van het PAS-bureau. Met vragen kunt u contact opnemen met het Servicepunt Provincie Noord-Holland, telefoon: 0800 - 0200 600 (gratis, maandag tot en met vrijdag 8.00 tot 17.00 uur) of e-mail: servicepunt@noord-holland.nl.