Wat gaat er gebeuren?

Pilots Natuurnetwerk in 3 gebieden

Eind 2021 stopt de subsidie voor agrarisch natuurbeheer binnen het Natuurnetwerk Nederland. De provincie vindt dat de werkwijze in praktijk onvoldoende zekerheid biedt op duurzame natuur. Dit heeft gevolgen voor het halen van de natuurdoelen en de bedrijfsvoering van agrariërs in het gebied. Land- en tuinbouw, natuurorganisaties en provincie kijken daarom samen naar alternatieven. Een pilot in de Mijzenpolder, Eilandspolder-West en het Wormer- en Jisperveld moet nog dit jaar antwoorden geven.

Het Natuurnetwerk Nederland

30 jaar geleden is met de Ecologische Hoofstructuur in kaart gebracht welke landelijke gebieden tot natuur worden ingericht. Unieke gebieden waar je als streekbewoner trots op kunt zijn. Die natuurgebieden zijn vanaf dat moment beschermd via het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De polders en het Wormer- en Jisperveld vallen hieronder. Dit waterrijke landschap met veenweide, weidevogels, bijzondere moerasplanten en rietlanden komt vrijwel nergens anders ter wereld zo voor.

Het NNN verbindt natuurgebieden als deze en versterkt zo de kwetsbare natuur en de diversiteit/veelzijdigheid aan planten en dieren.

Primair natuur

De provincie staat voor de taak het Natuurnetwerk in 2027 af te ronden. Grote delen van de Mijzenpolder, Eilandpolder-West en het Wormer- en Jisperveld worden primair een natuurgebied. Er kan nog steeds agrarische productie plaatsvinden. Maar de balans moet wel anders zijn. Dat doet niet af aan de inzet van velen. Op een aantal plekken heeft de natuur meer kans gekregen. Maar elders in het gebied blijkt de natuur verder te verslechteren, mede door de druk uit de maatschappij om de opbrengst van agrarisch land zo hoog mogelijk te maken.

Kern van het NNN is dat er een duurzaam netwerk ontstaat dat ‘voor altijd’ haar werk doet. Het instrument agrarisch natuurbeheer is vrijblijvender door vrijwilligheid en subsidies voor beperkte tijd. In 2017 besloot de provincie daarom eind 2021 te stoppen met subsidies voor agrarisch natuurbeheer binnen het Natuurnetwerk.

Brede coalitie voor alternatieven

Een groot aantal maatschappelijke partijen heeft zich gevonden in het zoeken naar manieren om het NNN te realiseren. Zonder agrarisch natuurbeheer, wel duurzaam en met maatwerkafspraken met agrariërs. In november 2019 leidde dit tot afspraken voor het houden van een pilot als beschreven in de overeenkomst ‘Verkenningsjaar biodiversiteitsdoelen en beheerdoelen’. Betrokken partijen zijn Landschap Noord-Holland, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Agrarische natuur- en landschapsvereniging De Lieuw Texel, Gebiedscoöperatie Noord-Holland Zuid, Vereniging agrarisch natuurbeheer Hollands Noorden, Vereniging agrarisch natuur- en landschapsbeheer Water, Land & Dijken, LTO-Noord en provincie Noord-Holland.

Doel van de pilot

In de pilot kijken de betrokkenen hoe de lokale natuur te versterken én tegelijk een gezonde bedrijfsvoering voor agrarische ondernemers overeind te houden. Dit gebeurt met collectieve informatierondes en persoonlijke gesprekken. Uitgangspunt van de persoonlijke gesprekken zijn bestaande en nieuwe mogelijkheden die partijen hebben ontwikkeld (de perspectieven van de instrumentenkoffer). Inmiddels zijn kennismakingsgesprekken gestart. De Mijzenpolder, Eilandspolder-West en het Wormer- en Jisperveld volgen ieder een eigen tempo hierbij.

De pilot in 3 gebieden wordt volgens afspraak in december 2020 afgerond. Er is dan duidelijkheid over de bedrijfsvoering op perceelniveau en met welke instrumenten het Natuurnetwerk kan worden gerealiseerd. Ook volgt een advies aan bestuurders of de perspectieven ook in de rest van de provincie kunnen worden toegepast.

Duurzame afspraken

De in te zetten perspectieven variëren van duurzaam agrarisch natuurbeheer en particulier natuurbeheer tot kavelruil, ontpachting of uitkoop.

‘Duurzaam agrarisch natuurbeheer’ is een nieuwe optie. Het combineert een langer contract voor natuurbeheer (12 in plaats van 6 jaar) met afspraken over specifieke natuureisen. Denk aan de hoeveelheid mest die op het land mag worden uitgereden en de hoogte van het grondwaterpeil. Of aan afspraken over de samenwerking tussen natuurbeheerders, agrariërs en de provincie. De verwachting is dat dit nog meer biodiversiteit en betere leefomstandigheden voor weidevogels oplevert. Kijk hier voor een beschrijving van de perspectieven die de instrumentenkoffer biedt.

Resultaten

De resultaten van de pilot worden na het pilotjaar geëvalueerd. Geschikt gebleken instrumenten worden waar mogelijk:

  • toegepast bij de vervanger van het natuur- en landschapsbeheer (ANLB) binnen het pilotgebied en het totale NNN-gebied in Noord-Holland
  • gebruikt om overige onderdelen van de NNN te realiseren. Het gaat tenslotte om 1 samenhangend natuurnetwerk.

Beheer buiten het NNN

De pilot richt zich alleen op de subsidie agrarisch natuurbeheer binnen het Natuurnetwerk.

Meer informatie

Bent u agrariër binnen dit pilotgebied van het NNN en heeft u een overeenkomst voor agrarisch natuurbeheer, maar geen uitnodiging voor een keukentafelgesprek ontvangen? Of heeft u andere vragen? Neem dan contact op met het secretariaat via boogaardp@noord-holland.nl.

 

Uitgelicht