Hoe bijzonder is een bijzonder landschap?

In Noord-Holland hebben 32 gebieden vanwege hun bijzondere eigenschappen een beschermde status gekregen. De keuze voor die 32 gebieden is dus niet zomaar.

Hoe verschillend ze ook zijn, deze landschappen hebben één ding gemeen: ze vallen onder het beschermingsregime Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) binnen de Omgevingsverordening NH2020. In de omgevingsverordening staan de kaders waarbinnen Noord-Hollandse gemeenten in overleg met de provincie beslissingen kunnen nemen over de bouw van woningen en ruimte voor bedrijvigheid, (groene) energie, natuur, ontspanning en landbouw. Voorheen golden er veel verschillende regels voor de bescherming van het Noord-Hollandse landschap. Nu is alles door Provinciale Staten samengebracht onder de noemer ‘BPL’ . Overal in het BPL-gebied gelden dezelfde regels; allemaal bedoeld om de meest waardevolle landschappen in Noord-Holland te beschermen.

Bijzondere waarden

Alle landschappen hebben dus iets bijzonders. Zo is er per landschap vastgelegd welke ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische of aardkundige waarden aanwezig zijn. Denk dan aan het leefgebied voor weidevogels, waterlopen en verkavelingsvormen in oude polders, de openheid en de vergezichten in het landschap of een bijzondere opbouw van de ondergrond. Deze zogenoemde ‘kernkwaliteiten’ zijn zo waardevol, dat ze niet mogen worden aangetast. Benieuwd welk landschap welke waarden heeft? Bekijk dan het document ‘Bijzonder Provinciaal Landschap’. Op de kaart van de Omgevingsverordening NH2020 is met één klik te zien waar de grenzen liggen en welke regels er gelden. Wat hierop te zien is, staat vast; er vallen voorlopig geen landschappen af en er komen geen nieuwe bij.

Bouwen in BPL

Ondanks de regels die gelden in het Bijzonder Provinciaal Landschap, zijn er wel ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk zolang ze de kernkwaliteiten maar niet aantasten. Denk aan fietspaden, energievoorzieningen, kleinschalige woningbouw (tot 11 woningen) of bouwwerken met een oppervlak van minder dan 500m2. Of een dergelijke ontwikkeling de kernkwaliteiten wel of niet aantast, hangt van de locatie en de aanwezige kernkwaliteiten af. Dit is altijd maatwerk. Ook energievoorzieningen zoals zonneweiden en windturbines zijn in principe mogelijk in BPL-gebied. Daarbij geldt hetzelfde: mits ze de kernkwaliteiten niet aantasten. Gezien de impact van winturbines op de kernkwaliteiten, is de kans dat windturbines geplaatst mogen worden in de praktijk klein.

Woonwijken met meer dan 11 woningen, bedrijventerreinen en sporthallen passen niet in Bijzonder Provinciaal Landschap en zijn daarom uitgesloten. Hierop geldt een uitzondering als iets van groot openbaar belang is en echt nergens anders kan. Denk dan aan een spoorlijn of grote weg. De schade aan het landschap moet dan wel worden gecompenseerd. Uitbreiden van een agrarisch bouwperceel kan tot 2 hectare. Meer kan ook, maar daarvoor geldt maatwerk om te voorkomen dat de kernkwaliteiten worden aangetast.

Unesco, NNN, Natura 2000 en Nationale Parken

Noord-Holland kent naast de 32 BPL-landschappen uiteraard nog veel meer mooie (natuur)gebieden. Deze kunnen vallen onder andere beschermingsregimes, zoals het UNESCO-werelderfgoed (Stelling van Amsterdam en Beemster), Natuurnetwerk Nederland (NNN) of Natura 2000. Ze kunnen ook onderdeel zijn van een Nationaal Park. 

Anders dan het BPL komt het NNN voort uit de wettelijke taak van de provincie om planten, dieren en hun leefgebieden te beschermen. Dat is vastgelegd in de nationale Wet Natuurbescherming. Deze wet regelt dat de provincie een landelijk samenhangend stelsel van natuurgebieden moet begrenzen én beschermen. Omdat het BPL en NNN een ander hoofddoel hebben en daarom andere regels kennen, kan een gebied nooit zowel BPL als NNN zijn. De grenzen van BPL en NNN sluiten wel zo goed mogelijk op elkaar aan, zodat ze samen zoveel mogelijk aaneengesloten beschermd landschap vormen.

Natura 2000 is het Europese netwerk van beschermde natuurgebieden. De Europese lidstaten werken samen in het beschermen van diersoorten en het in stand houden van hun leefgebieden. In Nederland zijn de regels voor Natura 2000 ook vastgelegd in de Wet Natuurbescherming. Zowel het BPL als het NNN kunnen onderdeel zijn van het Natura 2000 gebied. Hier gelden dan zowel de landelijke (of eigenlijk Europese), als provinciale beschermingsregels.

En dan kent Nederland nog 21 Nationale Parken, waarvan er 2 in Noord-Holland liggen: Nationaal Park Duinen van Texel en Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is verantwoordelijk voor de Nederlandse Nationale Parken. Het beschermingsniveau van de parken wordt in Nederland bepaald door de geldende wet- en regelgeving voor het gebied. De Nationale Parken kunnen dus beschermd worden door bijvoorbeeld de regels van N2000, maar ook van het NNN en BPL.

 

Uitgelicht