Waterland-Oost

Veenweide, biodiversiteit en waterkwaliteit versterken en gezonde agrarische bedrijven laten functioneren en de ruimte geven. Dat is het doel van het gebiedsproces Waterland-Oost. In het voorjaar 2021 worden daarvoor nieuwe stappen ondernomen. De provincie wil eind 2021 een concreet plan vaststellen.

Een uniek gebied

Natuur en cultuur, verworden tot een uniek gebied waar weidevogel en agrariër samenleven. Helaas gaat het steeds minder goed met het veenlandschap. De diversiteit in planten en dieren en de waterkwaliteit nemen af. En de droogte en bodemdaling leidt tot extra stikstofuitstoot. Reden om in actie te komen.

Bescherming noodzakelijk

Vanuit 3 kanten zijn initiatieven aangedragen om de bijzondere natuur in Waterland-Oost te beschermen.

  • In 1990 heeft de rijksoverheid afgesproken het Natuurnetwerk Nederland in te stellen. Dertig jaar geleden is een aantal gebieden in Waterland aangewezen om als natuur in te richten. De provincie heeft die taak overgenomen en wil die in 2027 afronden.
  • In 2015 heeft de gebiedscommissie Laag Holland geadviseerd de kwetsbare veennatuur ten oosten van het Goudriaankanaal te concentreren. Hiermee ontstaat een relatief natte strook natuur langs de Markermeerdijk. West van het kanaal komt de nadruk dan meer op landbouw. Zo kunnen zowel natuur als landbouw in Waterland-Oost worden versterkt. De provincie heeft dit advies overgenomen.
  • In het Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit kustzone Hoorn-Amsterdam (APRK)  wordt gewerkt aan de kwaliteit en ecologie van het Markermeer, het IJmeer en de aangrenzende Noord-Hollandse kustzone. Het gaat om versterking van de kust in alle facetten, van natuur en visserij tot recreatie en cultuurhistorie. Vanaf 2021 investeert de provincie € 23 miljoen in de projecten in deze kustzone, waaronder Waterland-Oost. 

Werk in de deelgebieden

Afronden van het Natuurnetwerk. Minder versnippering in het gebied. En een sterke kuststrook. 3 reden om aan de slag te gaan. Het doel is een gezond evenwicht te vinden tussen ecologie en economie. De aanleiding voor actie is de terugloop en noodzakelijke bescherming van de natuur, maar daar stopt het niet. Het agrarische belang, beheer, peilgebieden en bescherming van huiskavels zijn essentiële onderdelen voor een gezond Waterland-Oost. Voor het gebied zijn 2 visies opgesteld.

Video uitleg ecologische visie
Video met uitleg over ecologisch adviesrapport

2 visies

De eerste is een ecologisch advies voor heel Waterland-Oost, opgesteld door extern adviesbureau Witteveen+Bos. Er is ook een publiekssamenvatting van dit advies en bovenstaande video met uitleg van de projectleider. De tweede is een agrarische visie (pdf 5Mb). Deze werd opgesteld door Water, Land & Dijken, LTO en Vereniging Behoud Boeren Waterland. Deze visie helpt om te bepalen waar de kansen en knelpunten liggen voor de agrariërs in het gebied. 

De visies zijn een verbindend element in de veelheid aan plannen in het gebied. Van particulieren, agrarische ondernemers en natuurverenigingen, maar ook van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de provincie. Waar dat toe leidt, verschilt per deelgebied.

Peereboom, Opperwoud en De Nes

De plannen in deze gebieden zijn het meest uitgewerkt. Zo is er een agrarische visie (pdf 5Mb), opgesteld voor duurzame landbouw in het gebied. De visie stelt een zonering voor in 4 gebieden. De provincie heeft door de bureaus Witteveen+Bos, Smartland en Buitengewoon een inrichtingsschets laten maken voor het gebied. Hierbij staat de bescherming van weidevogels en bevordering van vismigratie centraal. Om hun kansen te vergroten, moeten delen van de bodem van Peereboom, Opperwoud en De Nes natter worden. 

Het Ecologisch advies inrichtingsschets Peerenboom-Opperwoud-de Nes (pdf 14Mb) is één van de drie bouwstenen om te komen tot een afgewogen inrichtingsplan voor dit gebied. De andere bouwstenen zijn de agrarische visie en de persoonlijke gesprekken met eigenaren en pachters. 

Voor de meeste delen voldoet een minimale ingreep. Maar op sommige plekken en tijden zijn zwaardere maatregelen nodig. Dit is bekeken in een aantal ontwerpsessies (pdf 0,4Mb) met vertegenwoordigende organisaties.

Waterlandse Weiden

In de Waterlandse Weiden zijn weidevogelstand en biodiversiteit sterk verbeterd op initiatief van een particuliere eigenaar.

De Munt

De gebieden De Munt en De Kinsel zijn waardevol voor weidevogels. Staatsbosbeheer start in 2021 met de uitwerking van plannen om deze gebieden verder te versterken als toplocaties voor weidevogels. Ook wordt gekeken hoe de natuur vanaf de randen nog beter zichtbaar en beleefbaar gemaakt kan worden. 

IJdoorn

In IJdoorn werken Natuurmonumenten en het Ambitieprogramma Ruimtelijke Kwaliteit aan verbetering van de bestaande natuur. Met Rijkswaterstaat wordt gekeken of een andere inrichting van het gebied buiten de dijken kan helpen het Markermeer te verbeteren.

Westelijk deel

Tussen de N247 en het Goudriaankanaal ligt de nadruk op de landbouw. De grondcondities zijn hiervoor een stuk beter dan in het oostelijk deel. De plannen voor dit gebied lopen gelijk op met de agrarische en ecologische visie voor het hele gebied (juli 2021). Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de natuurgebiedjes langs de Aën en Dieën.

Aanpak voor de komende tijd

Juli/augustus/september

Het ecologisch adviesrapport van Witteveen+Bos voor Waterland-Oost is inmiddels besproken met vertegenwoordigende partijen van landbouw, natuurorganisaties, grotere terreinbeheerders en bewonersverenigingen. Ook is er op 1 juli een informatiebijeenkomst over geweest.

Bent u eigenaar of pachter in Waterland-Oost? Dan wil de provincie graag ook uw reactie horen. Wat is uw advies hierover? Wat zou het advies betekenen voor uw situatie? En wat zijn de mogelijkheden voor natuurrealisatie, subsidiemogelijkheden en toekomstperspectieven? Er zijn gesprekken van 3 kwartier gepland op 9, 10, 11, 16,17 en 18 augustus in de regio Waterland. Via dit formulier kunt u zich aanmelden. 

Winter 2021

De provincie Noord-Holland maakt eind 2021, op basis van de uitkomst van het proces, definitieve keuzes voor de inrichting van het gebied.

Vragen kunt u mailen via natuurnetwerk.w-o@noord-holland.nl.

Uitgelicht