Wormer- en Jisperveld en Kalverpolder

Vroeger waren Wormer- en Jisperveld, de Kalverpolder, en ook de omringende polders in de Zaanstreek één groot moerasgebied. Nu zie je hier tot aan de horizon weiden met slootjes, plassen, afwateringskanalen, dijken en verspreide, lintvormige dorpen.

De eeuwenlange inspanningen voor het afwateren en droogleggen van het moeras zijn mooi in het landschap terug te zien. Net als de vroegere veenwinning, inpolderingen, en dijkdoorbraken door overstromingen van de Zuiderzee. 

Grote delen van Wormer- en Jisperveld en van de Kalverpolder zijn Natura 2000-gebied, om de verscheidenheid aan dieren en planten te kunnen behouden. Het gebied is een belangrijke broedplaats voor vogels als de grutto, tureluur, veldleeuwerik, kemphaan, roerdomp en rietzanger. In de vele watertjes vertoeft de bittervoorn en modderkruiper, en de rietlanden zijn rijk aan orchideeën. Dankzij zout in de bodem, dat zich vermengt met zoet water en in de polders Enge en Wijde Wormer aan de oppervlakte komt, groeien er ook zeldzame planten die juist dan goed willen groeien.

Schermafbeelding kaart deelgebied Wormer- en Jisperveld
Kijk op de kaart wat er gebeurt met de deelgebieden
Wormer- en Jisperveld en van de Kalverpolder (pdf, 5 MB)

Wat te doen staat

Om deze bijzondere kwaliteiten van het gebied te behouden en versterken, is het de bedoeling het Natuurnetwerk af te ronden, de stikstofneerslag op het gebied te verminderen en de natuur in het Natura 2000-gebied te herstellen. 

Van het in 1990 ingetekende Natuurnetwerk van totaal 1536 hectare is nog zo’n 140 hectare niet ingericht. 

Herstel van de natuur in het Natura 2000-gebied wordt bereikt door de bovenste bodemlaag vol voedingsstoffen te verwijderen. Ook worden zogenoemde petgaten gegraven. Die vullen zich met water waarin veenmosrietland zich opnieuw kan ontwikkelen. In de samenvatting (pdf, 757 Kb) van het beheerplan (pdf, 54 Mb) staat verder toegelicht waarom het nodig is de natuur te herstellen en welke maatregelen daarvoor worden ingezet.

Op 99% van het Natura 2000-gebied Wormer- en Jisperveld daalt er teveel stikstof neer. Hierdoor is de waterkwaliteit niet goed. Ook komt te weinig brak water voor in het veenweidelandschap. Hierdoor groeit het gebied te snel dicht tot hoogveenbos. Ook verdringen planten die baten bij stikstof, zoals brandnetels en bramenstruiken de  kenmerkende planten voor het gebied. Dit heeft een negatieve invloed op de soortenrijkdom van planten en dieren. Belangrijkste bronnen voor de uitstoot zijn het buitenland (30%), landbouw (29%), wegverkeer (7%) en overige sectoren (17%). Het is de bedoeling dat in 2030 hier 300 mol stikstof minder neerdaalt en dat elke sector hieraan zijn bijdrage levert.

Herkomst van stikstofneerslag

Herkomst van stikstofneerslag
Herkomst en grootte (bronnen) in percentages van de stikstofneerslag in het Natura 2000 gebied Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder. Bron: AERIUS Monitor, oktober 2020.

Hoe deze opgaven samenkomen tot een gebiedsaanpak, dat gaat de projectleider de komende maanden in kaart brengen.  

Aanpak

September/oktober

De projectleider maakt in deze periode met relevante stakeholders uit het gebied kennis en haalt informatie op voor een plan van aanpak.

Neem voor meer informatie contact op met projectleider Nanette Elfring via nanette.elfring@noord-holland.nl.

Wormer- en Jisperveld