Droogte
In Nederland is het al langere tijd droog en het lijkt een droge zomer te blijven. Door weinig neerslag, hoge temperaturen en veel verdamping ontstaat een groeiend watertekort. Ook in Noord-Holland neemt de vraag naar water neemt toe, terwijl de aanvoer via rivieren juist afneemt.
Noord-Holland is extra kwetsbaar door het veenweidegebied, verziltingsgevoelige kustgebieden en het intensieve watergebruik. Tegelijk wordt het watersysteem actief beheerd met gemalen, sluizen en de aanvoer van zoet water uit onder meer het IJsselmeer. Op deze manier wordt geprobeerd om de waterpeilen zo lang mogelijk op niveau te houden.
Mogelijke gevolgen
De droogte kan leiden tot het zouter worden van het water. Dit heeft gevolgen voor bijvoorbeeld de landbouw en natuur. Ook kan er minder water beschikbaar zijn voor het beregenen van gewassen en kan de drinkwatervoorziening onder druk komen bij piekgebruik: tussen 6.00 en 9.00 uur en tussen 18.00 en 22.00 uur.
Lage waterstanden zorgen voor beperkingen in de scheepvaart en langere wachttijden bij sluizen. Daarnaast neemt de kans op natuurbranden toe en kunnen dijken en natuurgebieden schade oplopen door verdroging.
Elke dinsdag publiceert Rijkswaterstaat een nieuwe droogtemonitor.
Wat kunt u doen?
Iedereen kan helpen om water te besparen. Gebruik minder drinkwater door korter te douchen, bijvoorbeeld door de Douchebag playlist van Spotify. En door de tuin niet of minder te sproeien, vooral niet overdag. Vang regenwater op en zorg voor minder verharding in je tuin, zodat water beter de bodem in kan. Door bewust om te gaan met water helpen we samen om de gevolgen van droogte te beperken.
Voor boeren heeft droogte direct gevolgen. Gewassen kunnen minder goed groeien en in sommige gebieden mogen zij minder water oppompen. Verzilting (het zouter worden van water) maakt het extra lastig om gewassen te beregenen. Waterbeheerders proberen voldoende zoet water beschikbaar te houden, maar bij aanhoudende droogte moeten zij keuzes maken in de verdeling.
Meer informatie over droogtemaatregelen in:
Hoogheemraadschap HHNK heeft geen maatregelen genomen, want het waterpeil in het IJsselmeer staat hoog.
Tijdens warme en droge periodes stijgt het drinkwatergebruik sterk. Hoewel er nu nog voldoende drinkwater is, kan bij piekgebruik de druk op het drinkwatersysteem toenemen. Drinkwaterbedrijven werken aan oplossingen, zoals extra opslag van zoet water in het IJsselmeer. Inwoners worden gevraagd om bewust om te gaan met water, bijvoorbeeld door korter te douchen en de tuin op buiten piekmomenten te sproeien.
Droogte en verzilting kunnen grote gevolgen hebben voor natuurgebieden. Planten en dieren komen onder druk te staan, en er is risico op blijvende schade en natuurbranden. Beheerders houden de situatie nauwlettend in de gaten om schade zoveel mogelijk te beperken. Sommige soorten hebben het extra zwaar tijdens langdurige droogte, terwijl andere soorten daar juist van profiteren. Deze afwisseling van warm en koud, nat en droog is kenmerkend voor het duinlandschap.
In delen van de Noord-Hollandse duinen worden maatregelen genomen voor bezoekers, zoals het waarschuwen voor brandgevaar.
Door warm en stilstaand water neemt de kans op blauwalg toe. Dit kan leiden tot gezondheidsrisico’s en tijdelijke sluiting van zwemlocaties. De waterkwaliteit wordt daarom intensief gemonitord.
De provincie Noord-Holland wijst elk jaar de zwemwaterlocaties in open water aan. Dit zijn locaties zowel langs de kust als in plassen en meren. Kijk voor een overzicht van alle aangewezen zwemlocaties in Nederland en de waterkwaliteit op de website www.zwemwater.nl.
Door de droogte dalen de waterstanden in kanalen en vaarwegen. Hierdoor kunnen schepen minder lading vervoeren, omdat ze anders te diep in het water liggen. Dit heeft gevolgen voor het transport over water en de economie. In sommige gevallen leidt dit tot beperkingen of het afsluiten van vaarwegen. De provincie werken samen met Rijkswaterstaat en de waterschappen om de waterpeilen zo lang mogelijk op niveau te houden en hinder te beperken.
De provincie Noord-Holland bestaat voor meer dan 35% uit water en beschikt over meer dan 1.000 kilometer aan vaarwegen. Dit maakt ons de provincie met de meeste kilometers vaarweg van Nederland. De verantwoordelijkheden voor het vaarwegbeheer zijn verdeeld over Rijkswaterstaat, provincie, gemeenten en waterschappen. De provincie beheert ruim 250 kilometer aan vaarwegen en oevers.
Ook de energievoorziening kan geraakt worden. Voor het koelen van datacenters en energiecentrales is water nodig. Bij hoge watertemperaturen werkt deze koeling minder goed en gelden beperkingen voor lozingen van koelwater om de waterkwaliteit te beschermen.
Waterbedrijf PWN verzorgt de drinkwatervoorziening in Noord-Holland. PWN levert tijdens warme zomers ongeveer 0,6% van haar totale drinkwaterlevering als koelwater voor datacenters; 74% van het drinkwater gaat naar huishoudens, 26% naar bedrijven. Voor de voorwaarden en controle van de kwaliteit van het koelwater dat datacenters lozen is het waterschap verantwoordelijk.
Langdurige droogte kan leiden tot uitdroging van dijken, vooral bij veendijken. Hierdoor kunnen scheuren en verzakkingen ontstaan. Waterbeheerders controleren dijken daarom extra op bijvoorbeeld scheuren en nemen waar nodig maatregelen. Als er scheuren worden gevonden kunnen die bijvoorbeeld gevuld worden met een mengsel van klei. Veiligheid staat hierbij altijd voorop.
Tijdens langdurige droogte neemt de kans op vissterfte toe. Door lage waterstanden en hoge temperaturen bevat water minder zuurstof, terwijl vissen juist meer zuurstof nodig hebben. Ook kan de waterkwaliteit verslechteren, bijvoorbeeld door verzilting of algengroei. Dit kan leiden tot stress en sterfte onder vissen en andere waterdieren. Waterbeheerders houden de situatie in de gaten en nemen waar mogelijk maatregelen om schade te beperken, zoals het bewust extra water door een gebied laten stromen of het op peil houden van waterstanden.