PFAS

PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn door de mens gemaakte stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. PFAS kunnen een risico vormen voor de gezondheid van mensen, dieren en planten.

Wat is er aan de hand?

PFAS zijn stoffen die door mensen zijn gemaakt vanwege hun specifieke eigenschappen. Ze zijn bijvoorbeeld brandwerend of vuil- en waterafstotend. PFAS worden al decennia gebruikt in industriële en andere processen. PFAS zijn in veel producten toegepast. Denk bijvoorbeeld aan antiaanbaklagen in pannen, textiel, cosmeticaproducten en blusschuim. Van een aantal PFAS’en is bekend dat ze negatieve effecten hebben op het milieu. Ze zijn namelijk persistent, mobiel en nauwelijks biologisch afbreekbaar. De stoffen PFOS en PFOA behoren tot de zogenaamde Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Dit zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en milieu. Inmiddels zijn de meeste toepassingen verboden. Door verspreiding via lucht en water zijn deze stoffen in het milieu terechtgekomen. PFAS worden inmiddels in Nederland, Europa en wereldwijd aangetroffen in bodem, bagger, grond- en oppervlaktewater.

PFAS in Noord-Holland

PFAS zitten ook in Noord-Holland in de grond. Uit onderzoek van de provincie blijkt dat PFOS en PFOA bijna overal in lage gehalten voorkomen. Andere PFAS, zoals GenX, komen in de provincie niet of nauwelijks voor. Deze lage gehalten vormen volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geen gezondheidsrisico voor mens of milieu. Kijk voor meer informatie over de risico’s van PFAS voor gezondheid en milieu op de website van het RIVM.

Achtergrondwaarde PFAS in Noord-Holland

In Nederland wordt de norm om te bepalen of een bodem wel of niet verontreinigd is, gebaseerd op de aangetroffen achtergrondwaarden. De achtergrondwaarden geven aan hoeveel er van een bepaalde stof in het milieu zit.
Voor PFAS bestonden eerder nog geen achtergrondwaarden. De provincie Noord-Holland heeft daarom een achtergrondwaardenonderzoek uitgevoerd. Verspreid over de provincie zijn 100 zogenaamd onbelaste locaties onderzocht. Dit zijn plekken die niet door lokale bronnen verontreinigd zijn. Op basis van dit onderzoek heeft de provincie eigen, provinciale achtergrondwaarden vastgesteld voor PFAS. Download het Rapport Achtergrondwaarden PFAS Noord-Holland.

Beleidsregel PFAS Noord-Holland

De provincie is verantwoordelijk voor bodemsanering en heeft de Beleidsregel PFAS Noord-Holland 2019 vastgesteld. Deze vervangt de Beleidsregel PFOS en PFOA uit 2017. De uitvoering van de bevoegd gezag taken is neergelegd bij de Omgevingsdiensten in Noord-Holland (Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Omgevingsdienst IJmond, Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek en de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord).

Verplaatsen van grond

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het verplaatsen van licht verontreinigde grond. Diverse gemeenten, vooral in de regio Noordzeekanaalgebied, hebben hiervoor met hulp van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied beleid en bodemkwaliteitskaarten opgesteld. De provincie streeft met de provinciale beleidsregel naar een eenduidige invulling van licht verontreinigde grond voor PFAS in Noord-Holland, namelijk: grond met gehalten tussen achtergrondwaarden en waarden voor ernstige verontreiniging. De Beleidsregel van de provincie kan door gemeenten gebruikt worden als kader voor het vaststellen van gemeentelijk (aangepast) beleid voor het verplaatsen van grond.