Wij gebruiken op onze website cookies zodat u de website goed kunt gebruiken. Dit zijn analytische cookies en cookies van YouTube. Wilt u deze website bezoeken? Dan gaat u akkoord met het gebruik van deze cookies.
Ik ga akkoord Voorkeuren instellen

Willem Arondéuslezing

Provinciale Staten vragen sinds 2005 jaarlijks iemand uit de wereld van kunst, journalistiek of religie om de Arondéuslezing uit te spreken rond het thema vrijheid, als eerbetoon aan verzetsstrijder Willem Arondéus.

7 mei 2026: Arondéuslezing door Jip van den Toorn

Jip van den Toorn, foto Petra Katanic
Jip van den Toorn. Foto: Petra Katanic

Met haar scherpe en humoristische illustraties snijdt Jip van den Toorn maatschappelijke onderwerpen aan. Haar werk zet aan tot gesprek over thema’s als vrijheid, identiteit en maatschappelijke verhoudingen. Met Van den Toorn kiezen Provinciale Staten voor een eigentijdse spreker die verschillende generaties aanspreekt.

Het werk van Van den Toorn verscheen onder meer in kranten, tijdschriften en online. Ze deed mee aan ‘de slimste mens’ en ‘Wie is de mol’. Ook gaf ze meerdere Vrijheidscolleges. Bij dit landelijke initiatief gaan schrijvers, kunstenaars en denkers met jongeren in gesprek over vrijheid en democratie. Voor haar werk ontving Van den Toorn diverse prijzen. In 2018 kreeg ze de internationale World Illustration Award, in 2019 de Fiep Westendorp Stimuleringsprijs en in 2022 de Inktspotprijs voor de beste politieke cartoon van het jaar.

Volg de lezing op tv of online

De lezing is op 7 mei vanaf 20.00 uur live te volgen via de tv-zender of de website van NH Nieuws, en naderhand terug te zien via het YouTube-kanaal van de provincie Noord-Holland. De lezing op locatie bijwonen is niet meer mogelijk, het maximumaantal bezoekers is bereikt.

De Willem Arondéuslezing vindt traditioneel rond 5 mei plaats. Het thema van de lezing is ‘vrijheid’ of ‘de vrijheid om te kunnen zijn wie je bent’. De sprekers worden volledig vrijgelaten om daar invulling aan te geven. Eerder werd de Arondéuslezing uitgesproken door onder meer Natascha van Weezel, Hanneke Groenteman, Peter van Uhm en Nazmiye Oral.

Willem Arondéus (1894-1943) was moedig en eigenzinnig. Op jonge leeftijd kwam hij openlijk voor zijn homoseksuele geaardheid uit, begin vorige eeuw een ongewone en gedurfde houding. Arondéus was een veelzijdig kunstenaar. Hij was beeldend kunstenaar en schrijver. In de Statenzaal van het provinciehuis in Haarlem hangen wandkleden met ornamenten rond de wapens van Noord-Hollandse gemeenten, die hij in 1932 ontwierp.

Willem Arondéus

Aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister

In 1941 riep Willem Arondéus op tot een boycot van de Kultuurkamer, waarbij kunstenaars, schrijvers, muzikanten en podiumartiesten zich van de bezetter moesten aansluiten als zij hun beroep wilden blijven uitoefenen.

Met een kleine groep vertrouwelingen uit de kunstwereld, onder wie Gerrit van der Veen en Frieda Belinfante, begon Arondéus in 1942 met het namaken van identiteitsbewijzen voor Joodse onderduikers, zodat die zonder de ‘J’ op hun persoonsbewijs de oorlog misschien konden overleven. Om te voorkomen dat de bezetter de nummers van de vervalste persoonsbewijzen kon controleren in de administratie in het Amsterdamse bevolkingsregister werd een plan bedacht om dit register op te blazen.

Onder leiding van Willem Arondéus en Gerrit van der Veen pleegt de verzetsgroep in de nacht van 27 maart 1943 een aanslag op dit bevolkingsregister. Enkele dagen daarna werden Arondéus en bijna alle andere betrokkenen opgepakt. Op 1 juli 1943 werden 12 verzetsstrijders, waaronder Arondéus, doodgeschoten in de duinen bij Overveen.

Heeft u gevonden wat u zocht?

2026 © Alle rechten voorbehouden.