Willem Arondéuslezing

Jaarlijks nodigen Provinciale Staten van Noord-Holland iemand uit de wereld van kunst, wetenschap of religie uit om de Willem Arondéuslezing te houden. Met de lezing willen Provinciale Staten de herinnering aan kunstenaar en verzetsstrijder Willem Arondéus levend houden. In 2020 hielden Provinciale Staten de Willem Arondéuslezing voor de 15e keer.

Willem Arondéuslezing dit jaar op 1 september

De Willem Arondéuslezing vindt dit jaar plaats op 1 september 2021. Op 2 september 1945 eindigde de Tweede Wereldoorlog met de overgave van Japan. Normaliter houden Provinciale Staten de lezing rond 5 mei, als Nederland Bevrijdingsdag viert. De lezing is vanwege de coronamaatregelen naar september verplaatst in de hoop dat de lezing dan weer kan worden gehouden voor een groot publiek in de Grote kerk in Haarlem.

Willem Arondéus

Willem Arondéus (1894-1943) was een moedig en eigenzinnig mens. Al op jonge leeftijd kwam hij openlijk voor zijn homoseksuele geaardheid uit. In die dagen - begin vorige eeuw - een ongewone en gedurfde houding die indruiste tegen de heersende opvattingen, ook in de liberale kunstenaarskring waarin Arondéus verkeerde. In de Statenzaal van het provinciehuis in Haarlem hangen door hem vervaardigde wandkleden. Tijdens de bezettingsjaren ‘40-’45 was hij actief in het verzet.

Lees meer over Willem Arondéus en over de sprekers van de afgelopen jaren in het artikel ‘Eigenzinnige sprekers gedenken heldhaftige verzetsstrijder’.

Willem Arondëus

Aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister

Met een kleine groep van vertrouwelingen uit de kunstwereld, onder wie Gerrit van der Veen en Frieda Belinfante, maakte Willem Arondéus al in 1942 identiteitsbewijzen na voor Joodse onderduikers, zodat die zonder de ‘J’ op hun persoonsbewijs de oorlog misschien konden overleven. Het grote plan van de groep was om het Amsterdamse bevolkingsregister te vernietigen, zodat de Duitsers niet meer zouden kunnen nagaan wie Joods was en wie niet.

Onder leiding van Gerrit van der Veen en Willem Arondéus pleegt de verzetsgroep in de nacht van 27 maart 1943 een aanslag op het bevolkingsregister. Een paar dagen na de aanslag werden Willem Arondéus en bijna alle andere betrokkenen opgepakt. Op 1 juli 1943 werden 12 verzetsstrijders, waaronder Arondéus, doodgeschoten in de duinen.

Willem Arondéuslezing 2020 door Ewoud Kieft 

Schrijver en historicus Ewoud Kieft sprak woensdag 9 september de lezing (pdf, 350 kB) uit. Hij vertelde onder meer over zijn worsteling om de aantrekkingskracht van het nazisme te begrijpen.

Vanwege de coronamaatregelen was de Willem Arondéuslezing 2020 verplaatst naar september. Helaas konden Provinciale Staten vanwege de coronarichtlijnen niet meer dan 200 bezoekers ontvangen. Toch kon iedereen de lezing volgen, want NH-media zond de lezing weer uit. De lezing is ondertiteld en iedereen kan de Willem Arondéuslezing 2020 online terugzien.

Videostill van Ewoud Kieft tijdens de Willem Arondéuslezing 2020.
Klik op de foto om de Willem Arondéuslezing 2020 van Ewoud Kieft terug te kijken (YouTube)
.

Kieft schreef onder andere Oorlogsenthousiasme (2015), over het verlangen naar oorlog aan het begin van de 20ste eeuw, en Het Verboden Boek (2017), over de aantrekkingskracht van het nazisme. Hij promoveerde bij de Universiteit Utrecht en het NIOD op een onderzoek naar opkomend nationalisme en religieuze radicalisering aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog.