Willem Arondéuslezing

Provinciale Staten vragen sinds 2005 jaarlijks iemand uit de wereld van kunst, journalistiek of religie om de Arondéuslezing uit te spreken rond het thema vrijheid, als eerbetoon aan verzetsstrijder Willem Arondéus.

Jacobine Geel sprak de Arondéuslezing 2022 uit

Voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens, theologe en programmamaker Jacobine Geel sprak de 17e Willem Arondéuslezing uit op woensdag 21 september. Geel is bekend als programmamaker en tv-presentator van verdiepende programma’s over samenleving en zingeving. Ze staat regelmatig op de kansel als gastpredikant. Geel ging bij de lezing in op de wereld van nu  afgezet tegen het leven van Willem Arondéus. De lezing vond plaats in De Grote of St. Bavokerk in Haarlem en was online en via tv-zender Haarlem105 te volgen. 

​​​​​​​Jacobine Geel

Vrijheid  

Het thema van de lezing is ‘vrijheid’ of ‘de vrijheid om te kunnen zijn wie je bent’. De sprekers worden volledig vrij gelaten om daar invulling aan te geven. Eerder werd de Arondéuslezing uitgesproken door onder meer Frans Timmermans, Désanne van Brederode, Gerard Spong, Eric Corton, Peter van Uhm en Nazmiye Oral. De Willem Arondéuslezing vind traditioneel rond 5 mei plaats. In 2021 en 2022 was de lezing vanwege corona verplaatst naar september.

Willem Arondéus

Willem Arondéus (1894-1943) was moedig en eigenzinnig. Op jonge leeftijd kwam hij openlijk voor zijn homoseksuele geaardheid uit, begin vorige eeuw een ongewone en gedurfde houding. Arondéus was een veelzijdig kunstenaar. Hij schilderde, illustreerde en deed aan tapijtweven. In de Statenzaal van het provinciehuis in Haarlem hangen door hem vervaardigde wandkleden met ornamenten rond de wapens van Noord-Hollandse gemeenten, die hij in 1932 ontwerpt.

 Willem Arondëus

Aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister

In 1941 riep Willem Arondéus op tot een boycot van de Kultuurkamer, waarbij kunstenaars, schrijvers, muzikanten en podiumartiesten zich van de bezetter moesten aansluiten als zij hun beroep wilden blijven uitoefenen.

Met een kleine groep vertrouwelingen uit de kunstwereld, onder wie Gerrit van der Veen en Frieda Belinfante, begon Arondéus in 1942 met het namaken van identiteitsbewijzen voor Joodse onderduikers, zodat die zonder de ‘J’ op hun persoonsbewijs de oorlog misschien konden overleven. Om te voorkomen dat dit bij controle met persoonskaarten uit het bevolkingsregister ontdekt zou worden en om het de Duitsers moeilijker te maken om na te gaan wie Joods was, werd besloten tot een bomaanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister.

Onder leiding van Gerrit van der Veen en Willem Arondéus pleegt een verzetsgroep in de nacht van 27 maart 1943 de aanslag op dit bevolkingsregister. Enkele dagen daarna werden Arondéus en bijna alle andere betrokkenen opgepakt. Op 1 juli 1943 werden 12 verzetsstrijders, waaronder Arondéus, doodgeschoten in de duinen bij Overveen. Op 1 juli 2023 is dat 80 jaar geleden.

Meer over Arondéus