Bouwen in landelijk gebied

Vooral bij bouwen in landelijk gebied speelt de provincie een belangrijke rol.

De provinciale Woonagenda 2020-2025 bevat hiervoor leidinggevende principes. Vanuit het oogpunt van leefbaarheid en gezondheid bewaakt de provincie de goede balans tussen economie, wonen, mobiliteit, natuur en landschap. Bij bouwen in stedelijk gebied is de gemeente het eerste aanspreekpunt.

Regels voor bouwen in het landelijk gebied 

De Omgevingsverordening NH2020 bevat, naast regels over ruimte, milieu en verkeer, ook regels voor nieuwbouw in het landelijk gebied. 

Om te bouwen buiten bestaand stedelijk gebied moeten nut en noodzaak van die bebouwing aangetoond worden. Belangrijk zijn verder: ruimtelijke kwaliteit, locatie en duurzaamheid van het project. De regels voor nieuwbouw in landelijk gebied staan in de omgevingsverordening. De provincie beoordeelt of de gemeentelijke bestemmingsplannen hieraan voldoen en adviseert graag in een vroeg stadium over bestemmingsplannen.

Kleinschalige woningbouw 

De Omgevingsverordening NH2020 regelt de voorwaarden waaronder gebouwd kan worden aan de rand van kernen en dorpslinten in landelijk gebied. Deze plannen moeten wel worden opgenomen in een regionaal woonakkoord, dat regiogemeenten met de provincie aangaan. In de akkoorden staat waarom woningbouw op die specifieke locatie nodig is en hoe dit goed kan worden ingepast in het landschap. 

In Noord-Holland Zuid, de Metropool Regio Amsterdam (MRA) is een verbod op kleinschalige woningbouw in het landelijk gebied.

Bouwen in beschermde gebieden 

Een deel van het landelijk gebied geniet extra bescherming. Dit is: het Natuurnetwerk Nederland, het Bijzonder Provinciaal Landschap en het UNESCO-werelderfgoed. Voor deze gebieden gelden aanvullende regels.

Natuurnetwerk Nederland 

Het natuurgebied van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is beschermd in de omgevingsverordening. Het gaat om uiteenlopende natuurgebieden, bijbehorende natuurverbindingen en leefgebieden van weidevogels. Het NNN mag in principe niet mag worden aangetast door bijvoorbeeld woningbouw, nieuwe infrastructuur of andere ruimtelijke ingrepen. Hierop kan de provincie een uitzondering maken voor een ontwikkeling van groot openbaar belang waarvoor geen reële alternatieven zijn. In dat geval moeten de negatieve effecten tegengegaan of gecompenseerd worden. Als een ingreep wordt toegestaan, moet de initiatiefnemer de natuur compenseren. In de NNN-wijzer staan de provinciale regels voor ruimtelijke ontwikkelingen. Voor de regels van natuurcompensatie zie ook de geldende Omgevingsverordening NH.  Ook de nieuwe Omgevingsverordening NH2022 bevat het groot openbaar belang als afwijkingsmogelijkheid. 

Bouwen in het Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) 

In de omgevingsverordening zijn 32 waardevolle en kwetsbare landschappen aangewezen als Bijzonder provinciaal landschap’ (BPL). Op deze gebieden is de provincie extra zuinig vanwege hun bijzondere ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische of aardkundige waarde. Per gebied is aangegeven welke kernkwaliteiten aanwezig zijn. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk in BPL, zolang ze de kernkwaliteiten niet aantasten. Denk aan fietspaden, energievoorzieningen, kleinschalige woningbouw (tot 11 woningen) of bouwwerken met een oppervlak van minder dan 500 m2. Plannen voor ontwikkelingen die hier buiten vallen, tasten het bijzondere landschap aan. Uitvoering van die plannen kan alleen als het van groot openbaar belang is en als kan worden aangetoond dat er geen andere mogelijkheden zijn. De schade aan het landschap moet dan worden gecompenseerd. 

Bouwen in UNESCO 

UNESCO is de culturele organisatie van de Verenigde Naties. Het doel van de organisatie is om cultureel- en natuurlijk erfgoed van unieke en universele waarde beter te kunnen bewaren voor de toekomst. Nederland heeft 12 van deze werelderfgoederen. De provincie Noord-Holland biedt met de omgevingsverordening bescherming aan: de Beemster, Stelling van Amsterdam en de Hollandse Waterlinies. Initiatieven mogen de kernkwaliteiten zoals beschreven in bijlage 7 van de Omgevingsverordening 2020 niet aantasten. Hierop kan de provincie een uitzondering maken. Dit geldt alleen voor een grootschalige stads- of dorpsontwikkelingslocatie of glastuinbouwlocatie of een grootschalig bedrijventerrein of infrastructuurproject. Er moet sprake zijn van een groot openbaar belang en er mogen geen reële alternatieven zijn. Negatieve effecten moeten gecompenseerd worden.

Buitendijks bouwen

Buitendijkse gebieden zijn gebieden die voor een waterkering liggen en dus niet beschermd worden tegen overstroming. De provincie en de waterbeheerders adviseren over noodzakelijke bescherming bij bouwen in een buitendijks gebied. Voor bouwen in de buurt van een dijk gelden de voorschriften van het waterschap ter plekke. Voor bouwplannen aan het IJssel- en Markermeer moet rekening worden gehouden met toekomstige stijgingen van het waterpeil.

Vrijkomende agrarische bebouwing (VAB)

Als agrarische bebouwing niet meer geschikt is voor de agrarische sector en de agrarische bedrijfsactiviteiten zijn gestaakt, is een nieuwe bestemming mogelijk via de VAB-regeling. De bebouwing kan dan worden gebruikt voor kleinschalige, niet-agrarische, activiteiten. Het platteland blijft daarmee vitaal en voorkomt verpaupering. Als de bedrijfsbebouwing op het bouwperceel niet (meer) geschikt is voor deze activiteiten, is sloop en nieuwbouw binnen het bouwperceel mogelijk. Het omzetten van de voormalige bedrijfswoning naar een gewone woning hoort ook tot de mogelijkheden. Onder voorwaarden biedt de provincie de mogelijkheid om maximaal 3 woningen op het bouwperceel toe te staan. Het is niet de bedoeling om op de voormalige agrarische bouwpercelen in het landelijk gebied buurtschappen en nieuwe woonwijken te laten ontstaan. 

Vastgelopen woningbouwproject?

Vastgelopen woningbouwprojecten kunnen gemeenten voordragen bij het Noord-Hollands Woningbouwberaad (NHWB) voor advies. Voorwaarde is dat het woningbouwproject wordt uitgevoerd volgens overheidsregels.

Ontwikkeling bedrijventerreinen en kantoren

De provincie is betrokken bij de afstemming tussen vraag en aanbod van bedrijventerreinen en kantoren. Omdat veel kantoren leegstaan, ontmoedigt de provincie nieuwbouw en stimuleert zij vernieuwing en herbestemming van bestaande kantoren. Zie ook: Bedrijventerreinen en kantoren.