Natuurnetwerk Nederland (NNN)

Het NNN is de voortzetting van de Ecologische Hoofdstructuur. Deze werd in 1990 door het Rijk op kaart getekend. Kijk op adres waar het NNN ligt. Het doel is om natuurgebieden robuuster te maken en te verbinden. Planten en dieren krijgen daarmee meer kans zich te verspreiden en voort te planten en hebben daarmee minder kans op uitsterven. Het helpt om de diversiteit aan soorten in stand te houden.  

De provincie heeft 5 gebieden gekozen waar met prioriteit geld wordt ingezet voor het afronden van het Natuurnetwerk Nederland (NNN): de Oostelijke Vechtplassen, Westzaan, Oostzanerveld, Weidse Polders en Zuid-Kennemerland. Er is ook geld beschikbaar voor natuursubsidies en grondaankopen buiten deze gebieden. Hiervoor is het NNN-kansenloket.

Subsidies natuurontwikkeling

Grondeigenaren met grond binnen het NNN kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en het beheer van het natuurnetwerk. Er is subsidie beschikbaar voor het omvormen van landbouwgrond naar natuur en voor de investeringen die hiervoor nodig zijn (SKNL). Ook voor bedrijfsverplaatsingen en kavelruil, het afkopen van pachtcontracten en de aankoop van terreinen binnen het NNN is subsidie beschikbaar. 

Meer informatie over de mogelijkheden voor natuurontwikkeling en bijbehorende subsidies staat in deze brochure (pdf) en op de pagina's Natuurbeheer en  subsidieloket.

NNN-kansenloket

Het NNN-kansenloket is voor iedereen die mogelijkheden ziet om stukken van het NNN te realiseren. Grondeigenaren die hun grond willen omvormen tot natuur kunnen bij dit loket terecht. Ook grondeigenaren die naar een andere locatie willen verplaatsen of die hun grond willen verkopen ten behoeve van het NNN kunnen bij het loket aankloppen.

Wie een kans ziet voor NNN-realisatie kan contact opnemen met de provincie. De initiatiefnemer wordt vervolgens verder geholpen met financiering, advies of begeleiding bij een aankooptraject.

Contactformulier NNN-kansenloket

Bescherming van het NNN 

De grenzen van het NNN beschermen de aanwezige natuur en geven nieuwe natuur een kans. Eigenaren en gebruikers kunnen genieten van de bijzondere natuur, maar hebben ook een rol in de bescherming ervan. Bekijk via de viewer of uw adres in het NNN ligt. 

De mogelijkheden en beperkingen voor wonen en ondernemen in het NNN zijn vastgelegd in de Omgevingsverordening NH2020 en in gemeentelijke bestemmingsplannen. 

Op de voortgangskaart NNN is te zien waar de gebieden en verbindingen van het NNN liggen, welke NNN-gebieden wel en niet ingericht zijn, en of een specifiek adres in het NNN ligt.

Aankoop en wijziging woning of bedrijf 

Er kan veel, maar niet alles mag. Het NNN kan gevolgen hebben voor uw plannen. Controleer uw adres in de viewer bij aankoop van, herinrichting of wijziging van huis, (agrarisch) bedrijf of tuin. Dan weet u direct of uw locatie in het natuurnetwerk ligt.   

Via de NNN-wijzer krijgt u via een stappenplan duidelijkheid of een nieuwe activiteit of ontwikkeling wel of niet kan plaatsvinden in het NNN. U kunt mogelijk ook subsidie krijgen voor de inrichting en beheer van de natuur op je perceel.  

Een nieuwe ontwikkeling of activiteit in het natuurnetwerk is alleen onder bepaalde voorwaarden toegestaan. Met een activiteit wordt bedoeld een plan, project of ontwikkeling met ruimtelijke gevolgen, bijvoorbeeld de uitbreiding van een bouwwerk of de aanleg van een weg. Ook een verandering van gebruik kan als activiteit worden gezien.  

Grenzen van het NNN 

In sommige gevallen is het mogelijk een grenslijn van het NNN te wijzigen. Bijvoorbeeld als uit ecologisch onderzoek blijkt dat het verleggen van een grens beter aansluit bij de natuurwaarden. Of delen van het NNN kansrijk zijn om te worden begrensd of ontgrensd is vooral afhankelijk van de ecologische omstandigheden. Is het ecologisch onwenselijk, dan wordt over het algemeen niet overgegaan tot een herbegrenzing. Besluiten over herbegrenzing worden 1 keer per jaar gebundeld door de provincie behandeld, bij een wijziging van de werkingsgebieden van de omgevingsverordening. Alle wijzigingen worden in samenhang bezien. De totale omvang van het NNN mag niet veranderen. Grondeigenaren worden op de hoogte gesteld als een herbegrenzing van invloed is op hun perceel.  

Ontwikkeling van het natuurnetwerk 

De provincie staat voor de taak om het natuurnetwerk af te ronden. Het netwerk beslaat 56.400 hectare. Dat is zo’n 15% van het oppervlak van de provincie. Van het NNN is ruim 93% inmiddels bestaande natuur. De provincie werkt samen met partners aan de resterende hectares. 

Bij ontwikkeling van een NNN-perceel naar natuur zijn 2 onderdelen van belang:

Administratieve omzetting naar natuur

Het perceel wordt in het gemeentelijk Omgevingsplan geregistreerd als ‘natuur’. Dat betekent dat er geen activiteiten op plaats mogen vinden die niet in overeenstemming zijn met het natuurdoel (zie ook ‘bescherming van het Natuurnetwerk’). Daarnaast sluiten we een overeenkomst met de grondeigenaar waarin staat dat het perceel voor altijd natuur blijft. Deze overeenkomst geldt dan ook voor alle volgende eigenaren van het perceel. 

Fysieke omzetting naar natuur

Indien nodig worden op het perceel maatregelen uitgevoerd om de natuurontwikkeling mogelijk te maken. Bijvoorbeeld het graven van een natuurvriendelijke oever of het aanplanten van bomen. 

De provincie heeft in 2025 de bestaande NNN-realisatiestrategie uit 2020 vernieuwd. In de nieuwe NNN-realisatiestrategie wordt uitgelegd hoe en waar de provincie aan de resterende hectares werkt. 

Natuurverbindingen 

Natuurverbindingen zijn smalle natuurgebieden die grote natuurgebieden met elkaar verbinden. Het zijn als het ware snelwegen voor dieren en planten. Zo kunnen soorten veilig en gemakkelijk van het ene gebied naar het andere gebied reizen.   

Verbinden vergroot kansen 

Het meest bijzondere onderdeel van het Natuurnetwerk is… het netwerk! Door natuurgebieden te verbinden, ontstaan grotere leefgebieden. De kansen van planten en dieren om zich te ontwikkelen en vermenigvuldigen nemen daarmee toe. Want waar een poldervisje aan 1 goede sloot voldoende heeft, vraagt een otter een oppervlakte van heel Nederland om te overleven. Die verbindingen zijn er in alle soorten en maten. Van natuurstroken, bermen en watergangen tot grote ecoducten. En dat geldt ook voor de dieren die erover lopen. Reeën en vossen, maar ook kevers en duizendpoten. 

Op de NNN-kaart zijn de verbindingen te zien als mosgroene lijntjes. 

Natuurbruggen 

De meest in het oog springende verbindingen zijn de gebouwde natuurbruggen. Je ziet ze wel eens over de snelweg liggen. Daar rijden geen auto’s, maar zie je groen. De eerste natuurbrug in Noord-Holland werd in 2006 gebouwd. Het was de natuurbrug Zanderij Crailoo. Er zijn inmiddels tientallen natuurbruggen, van groot tot klein. Het Natura 2000-gebied Kennemerland Zuid heeft 3 natuurbruggen: Zandpoort (2013), Zeepoort (2017) en Duinpoort (2018), Zeepoort. Met deze bruggen is de natuur van de Amsterdamse Waterleidingduinen weer verbonden met het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Tussen het Goois Natuurreservaat Zwarte Berg en Goois Natuurreservaat De Zuid liggen de natuurbruggen ‘Hoorneboeg’ en ‘Zwaluwenberg’. Hier wordt veel onderzoek gedaan naar dieren die de bruggen gebruiken. Maar kleinere verbindingen zijn minstens even belangrijk.  

Natuur ontsnipperen bij verkeerswegen 

Verkeerswegen helpen mensen snel ergens te komen, maar vertragen dieren en versnipperen hun leefgebied. Veel dieren komen om in het verkeer, ook op de provinciale wegen. Voor de das is het zelfs de grootste doodsoorzaak. We helpen ze met allerlei tunneltjes, duikers en groene bermen. Podcast: Maar hoe weet een vos nou waar hij de weg moet oversteken? 

In de provincie kunnen op 68 plaatsen nog veilige oversteekplaatsen voor dieren komen. Bijvoorbeeld kleine faunatunnels en ecoduikers. De komende 6 jaar zijn er op veel provinciale wegen werkzaamheden gepland. In de voorbereiding wordt rekening gehouden met mogelijke oversteekplaatsen. De aangelegde natuurverbindingen worden veelvuldig onderzocht. Daaruit blijkt hoe succesvol verbindingen zijn. 

Video's