Energietransitie

In Nederland willen we in 2050 energieneutraal zijn. Hierover staan afspraken in het Klimaatakkoord. Om energieneutraal te worden, moet er veel gebeuren. Ook in Noord-Holland. Als provincie investeren we daarom de komende 4 jaar ruim 200 miljoen in duurzaamheid, energiebesparing, innovatie, schone energie, goede bereikbaarheid per auto, fiets en openbaar vervoer, een gezonde leefomgeving vol mooie natuur, schoon water, natuur inclusieve landbouw en open landschap. Al deze investeringen hebben grote invloed op onze leefomgeving. Onze omgeving zal veranderen. Daarom zijn inwoners, bedrijven, woningcorporaties, gemeenten en veel andere partijen betrokken bij de energietransitie. Want samen komen we heel ver.

Beleid provincie

Om de lange termijn transitie naar duurzame energie in beeld te krijgen heeft de provincie Noord-Holland diverse ruimtelijke- en economische toekomstverkenningen uitgevoerd. Hierbij staat de vraag centraal hoe de energievoorziening er in 2050 uit kan zien, wat er voor nodig is om daar te komen en wat de consequenties zijn voor economie, landschap en samenleving.

Het energiebeleid van de provincie richt zich concreet op energiebesparing, het versnellen van het opwekken van duurzame energie, op innovatie en op samenwerking met diverse partners, waaronder inwoners. Er zijn nieuwe energiesystemen nodig en er moeten innovatieve technologieën worden ontwikkeld. Het beleid is onderverdeeld in 7 thema’s. Voor de periode 2016 tot en met 2020 is een beleidsagenda opgesteld aan de hand van de volgende 7 thema’s.
 

Energietranstie in Noord-HollandKlik voor een vergroting

  1. Gebouwde omgeving
  2. Wind
  3. Zon
  4. Biomassa en groen gas
  5. Warmte en koude
  6. Energiebesparing in de industrie
  7. Verduurzamen glastuinbouw

Gebouwde omgeving

Binnen de gebouwde omgeving verbruiken we de meeste energie in woningen. We streven daarom naar woningen die zeer energiezuinig zijn, zelf energie opwekken en in de toekomst ook zelf energie kunnen opslaan. Dat is goed voor het klimaat, maakt woningen comfortabeler en levert werkgelegenheid op. Kijk voor meer informatie bij Servicepunt Duurzame Energie.

In het landelijk gebied in Noord-Holland Noord is ruimte voor kleinschalige woningbouw, aan de randen van de kern. Voorwaarde is dat woningen volledig klimaatneutraal en circulair gebouwd en landschappelijk goed ingepast worden.

Wat doet de provincie?

  • Ondersteunen van gemeenten en woningbouwcorporaties via het Servicepunt Duurzame Energie.
  • Ondersteunen van initiatieven van inwoners en bedrijven, bijvoorbeeld door subsidies.
  • Verduurzamen van monumentaal erfgoed, bijvoorbeeld door 10 miljoen euro vrij te stellen voor gebouwde omgeving.

Wind

Windenergie levert de komende 10 jaar de belangrijkste bijdrage aan het duurzaam maken van onze energievoorziening. Windparken op zee en op land voorzien in 2020 acht miljoen Nederlandse huishoudens van elektriciteit. Windenergie is voor de provincie Noord-Holland een belangrijk thema, niet alleen vanuit het oogpunt van duurzaamheid: windturbines kunnen op grote afstand zichtbaar zijn. Daarnaast is er een economisch belang. De windmarkt (de aanleg van de parken, het onderhoud) zorgt voor veel nieuwe werkgelegenheid.

Wat doet de provincie?

  • Binnen de Metropoolregio Amsterdam (MRA) tot vaststellen van de RES-ruimte voor de plaatsing van windmolens op basis van het principe ‘ja, mits’.
  • Buiten de MRA tot vaststellen RES restrictief ‘nee, tenzij’-beleid.
  • Op land: uitvoeren van afspraken met het Rijk om uiterlijk 2020 685 megawatt op te wekken. Zie Wind op land en ook het Klimaatakkoord.
  • Op zee: Benutten aanlanding wind op zee voor NH economie

Zon

Zonne-energie is een belangrijk onderdeel van onze toekomstige (duurzame) energiemix. Zonne-energie kan omgezet worden in elektriciteit of warmte. Het eerste gebeurt met zonnepanelen, het tweede met zonnecollectoren of warmteboilers. Zonne-energie opwekken gebeurt vooral op daken van woningen, winkels en bedrijven. Daarnaast kan elektriciteit worden opgewekt op zonneparken: opstellingen voor zonne-energie in landelijk gebied.

Wat doet de provincie

  • Stimuleren van zonne-energie op bestaande daken.
  • Jaarlijks actualiseren van de gegevens in de Zonatlas. Hierin staat welke daken geschikt zijn voor zonne-energie.
  • Regels opstellen voor zonne-opstellingen in landelijk gebied. Zie Bouwen in landelijk gebied.
  • Pilot zonneakkers Schipholregio, ook om een bijdrage te leveren aan terugdringen van de ganzenoverlast.
  • Kansen voor zonne-energie in het IJsselmeer.
  • Combinatie van zonne- en windenergie op één locatie en een pilot voor drievoudig ruimtegebruik, waarbij zonne-energie wordt gecombineerd met verbetering van de bodemkwaliteit en biodiversiteit.

Biomassa en groen gas

Ons aardgas raakt op, maar gas blijft belangrijk voor onze energievoorziening. In plaats van fossiel gas, maken we straks gebruik van groen gas: gas dat via vergisting of vergassing verkregen wordt uit plantenresten, hout- en snoeiafval, mest en slib. De ontwikkeling van groen gas is ook uit economisch oogpunt belangrijk. Nederland profileert zich als de ‘gasrotonde’ van Noordwest-Europa.

Wat doet de provincie?

  • Er is steeds meer maatschappelijke weerstand tegen biomassacentrales, onder meer omdat deze veel fijnstof uitstoten. De provincie wendt haar invloed aan om de uitbreiding van bestaande of bouw van nieuwe grootschalige biomassacentrales tegen te gaan.

Warmte en koude

In 2030 mogen woningen niet meer aangesloten zijn op het gasnet. De provincie kijkt daarom naar andere warmtevoorzieningen. Via warmtenetten kunnen we vraag en aanbod verbinden en dus flink besparen op aardgas. Daarmee verminderen we ook CO2-uitstoot. Noord-Holland is bij uitstek geschikt om restwarmte te gebruiken. Zo zijn er verschillende dichtbevolkte gebieden en grote kassencomplexen, waarvoor ook veel warmte nodig is. Aan de andere kant is er veel restwarmte. Bijvoorbeeld van Tata Steel, het Afvalenergiebedrijf Amsterdam, de elektriciteitscentrales en HVC. In de provincie zijn al warmtenetten. Deze worden in de toekomst flink uitgebreid.

Wat doet de provincie?

  • Ontwikkelen van het programma Warmte & Koude in de Metropoolregio Amsterdam.
  • Stimuleren van het gebruik van de bodem als energiebron (warmtepompen).
  • Verder ontwikkelen van aardwarmte door het in beeld brengen van onderzoeksprogrammalocaties.

Financiering

De provincie stelt diverse financieringsvormen beschikbaar om ondernemers en anderen een extra duurzaam energiesteuntje in de rug te geven. Het gaat hierbij om:

  • Participatiefonds Duurzame Economie Noord-Holland (PDENH): dit fonds is bedoeld voor bedrijven en projecten, die duurzame energie een extra stimulans geven. Zo wil de provincie stimuleren op het inzetten van energie, circulaire economie en duurzame mobiliteit.
  • Programma Investeringsgereed Innovatief MKB Noord-Holland (PIM):  innovatieve of duurzame MKB’ers kunnen hier terecht met financieringsvragen. PIM biedt maatwerkadvies, geeft inzichten over financieringsmogelijkheden en biedt masterclasses en voorlichtingsbijeenkomsten aan. Ook koppelt PIM ondernemers aan zijn unieke netwerk van financiers, andere bedrijven en potentiële klanten.
  • GO!-NH: De GO!-NH Accelerators versnellen MKB-bedrijven en startups. In een programma van 3 maanden worden bedrijven klaargestoomd om met innovatieve oplossingen de markt te bestormen. Met trainingen, tools en professionele ondersteuning van experts ontwikkelen zij een bedrijf in een beschermde omgeving. Vanaf 2018 is de Accelerator duurzame mobiliteit gestart.
  • Subsidieregeling MKB Innovatiestimulering Regio en Topsectoren 2017

Energiebesparing in de industrie

De industrie verbruikt 40% van de energie in Noord-Holland (exclusief land- en tuinbouw). De provincie wil bedrijven in de industrie zuiniger om laten gaan met energie. De Wet Milieubeheer verplicht bedrijven die veel energie verbruiken besparingsmaatregelen te nemen die zich in 5 jaar terugverdienen.

Wat doet de provincie?

  • Scherp toezicht houden op bedrijven via de Omgevingsdiensten, zodat zij energie besparen.

Verduurzamen glastuinbouw

De provincie streeft naar moderne, duurzame glastuinbouwgebieden in Noord-Holland. Het doel is op meer plaatsen gebruik te maken van restwarmte, bijvoorbeeld van de industrie, en van duurzame (aard)warmte, zoals geothermie. Tegelijk moet er dan een voorziening komen voor CO2. Glastuinbouwers hebben dit gas nodig om hun gewassen te laten groeien. CO2 komt nu vrij bij warmteproductie. Als tuinders die warmte niet meer zelf maken, kan de CO2 via een leidingnetwerk geleverd worden door de industrie die dit gas over heeft.

Wat doet de provincie?

  • Stimuleren van het verduurzamen van de energievoorziening.
  • Moderniseren van teeltareaal (herstructureren, saneren en verplaatsen).

Regionale Energie Strategieën (RES)

Het is duidelijk dat Nederland voor een grote klimaat- en daarmee duurzaamheidsuitdaging staat. In 2015 heeft Nederland in Parijs internationale klimaatafspraken gemaakt. Het kabinet heeft de Nederlandse uitwerking hiervan op 28 juni 2019 gepubliceerd: het Klimaatakkoord. Het Klimaatakkoord is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Het doel: de CO2-uitstoot in 2030 met 49 procent verminderen ten opzichte van het jaar 1990.

Hoe gaan we dat doen?

In het Klimaatakkoord is aangegeven dat elke regio in Nederland op 1 maart 2021 een Regionale Energie Strategie (RES) heeft. Met de Regionale Energiestrategieën maakt de provincie afspraken met de partners over de beste manieren om de opwekking van duurzame energie te versnellen. In de RES wordt vastgelegd welke keuzes zijn gemaakt voor de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de daarvoor benodigde opslag en energie-infrastructuur. De RES komt tot stand in samenwerking met alle regionale partijen (overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties). De RES heeft een horizon van 2030 met een doorkijk naar 2050 en wordt om de twee jaar geactualiseerd.

2 RES-regio’s

De provincie Noord-Holland heeft 2 RES-regio’s: regio Noord-Holland Noord en regio Noord-Holland Zuid. Het Klimaatakkoord is in november 2019 ondertekend. Om de concept RES op 1 juni 2020 te kunnen opleveren, zijn de RES-regio’s al aan de slag gegaan met het voorbereidende werk. De startnotitie is vastgesteld en beschrijft hoe de RES met elkaar gemaakt wordt. Deze is besproken in verschillende colleges van gemeenten en door Provinciale Staten en de waterschappen. Ook zijn en worden er kennisdagen, werkateliers en expertsessies georganiseerd om gezamenlijk tot een concept RES te komen. Uiteindelijk is het met elkaar zoeken naar ruimte om onder meer zonne- en windenergie op te wekken en de energie-infrastructuur aan te leggen. Bij die zoektocht is het belangrijk dat we rekening houden met wat in de Omgevingsvisie staat. Daarbij moeten we als provincie ook bewaken dat ons mooie Noord-Hollandse landschap behouden blijft.

De ontwikkeling van de RES gebeurt onder leiding van een programmaorganisatie die in opdracht werkt van de overheden. Gemeenten, provincie en het waterschappen leggen de RES vast in hun omgevingsbeleid. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor overleg en participatie van bewoners en belanghebbenden in hun werkgebied. Zie voor meer informatie: www.energieregionhn.nl en www.energieregionhz.nl.

Zie ook www.iedereendoetwat.nl