Gebruik van PFAS-pesticiden en risico’s voor grondwater en bodem

Uit het onderzoek blijkt dat het gebruik van deze middelen de afgelopen jaren sterk is toegenomen en dat er risico’s zijn voor de kwaliteit van bodem en grondwater. 

In Nederland zijn momenteel 25 werkzame PFAS-pesticiden toegelaten, verwerkt in 116 verschillende middelen.

Noord-Holland

In Noord-Holland wordt op een groot oppervlak tulpenbollen, pootaardappelen en lelies geteeld. Daardoor is het gebruik van PFAS-pesticiden in vergelijking met de andere deelnemende provincies hoog. Hoe groter het gebruik, hoe groter de kans dat PFAS-deeltjes in de bodem terechtkomen en doorspoelen naar het grondwater. Deze toenemende milieubelasting vergroot het risico op vervuiling en vormt een groeiende uitdaging voor het beschermen van zowel het milieu als onze drinkwatervoorziening.

In het onderzoek is gekeken of een direct verband bestaat tussen landbouwkundig gebruik van grond en PFAS-vervuiling in het grondwater. Daarbij is specifiek gekeken naar trifluorazijnzuur (TFA), een afbraakproduct van diverse PFAS, waaronder PFAS-pesticiden. Uit het onderzoek blijkt dat er geen direct verband is tussen landbouwkundig grondgebruik en de aanwezigheid van TFA. Ondanks dat de bron niet kan worden aangetoond blijkt dat de grondwaterkwaliteit wel achteruitgaat. Ook wordt uit dit onderzoek duidelijk dat TFA wordt gevonden op plekken waar PFAS-pesticiden worden gebruikt.

Risico’s voor drinkwater en milieu

Uit onderzoek blijkt dat in meer dan de helft van de tests van rivierwater en in 10% van de tests van grondwater te veel PFAS zitten. Dit betekent echter niet dat het water uit de kraan onveilig is; drinkwaterbedrijven zorgen ervoor dat het water voldoet aan de normen. Wel vraagt de zuivering steeds meer inspanning. Daarom onderzoekt de provincie of beperkende maatregelen op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterbeschermingsgebieden een proportionele en effectieve maatregel is.

Aanbevelingen voor beleid en monitoring

Het onderzoek doet meerdere aanbevelingen aan de provincies, zoals het actief informeren van gebruikers over PFAS-pesticiden en het uitbreiden van het grondwatermeetnet met relevante PFAS-metabolieten (een afbraakproduct van PFAS-pesticiden). Het rapport bevat ook aanbevelingen richting het Rijk, zoals het centraal registreren van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Verder adviseert het rapport om de toelating van PFAS-hulpstoffen te beëindigen en gericht onderzoek te doen naar de aanwezigheid van PFAS in landbouwbodems.

Vervolgacties

De provincie neemt de aanbevelingen waar mogelijk over en blijft de ontwikkelingen rond PFAS nauwgezet volgen. Zij dringt bij de rijksoverheid aan op aanvullende maatregelen om de risico’s voor bodem, grondwater en drinkwater te beperken.

Meer informatie

Lees hier het volledige onderzoeksrapport. Ook is er een een informatieflyer.